دانشگاه آزاد اسلامي واحد لاهيجان
دانشکده منابع طبيعي
گروه کارشناسي ارشد شيلات
پايان نامه کارشناسي ارشد تکثير و پرورش آبزيان ( M.Sc )
موضوع :
تاثير باکتري Lactobacillus plantarum ( KC426951 ) جداسازي شده از روده قزل آلاي رنگين کمان استان گيلان بر فاکتورهاي رشد، فلور باکتريايي روده، خون و ايمني بچه ماهي قزل آلاي رنگين کمان (Oncorhynchus mykiss Walbaum , 1792)
استاد راهنما :
دکتر حسين خارا
استاد مشاور:
دکترعليرضا شناور ماسوله
پژوهش و تحقيق:
افشين قلجايي فرد
شهريور 92
فهرست مطالب
عنوان صفحهچکيده1
فصل اول : کليات
مقدمه4
سوالات تحقيق8
فرضيه تحقيق8
اهداف تحقيق8
1-1-مشخصات آزاد ماهيان9
1-1-1-رده بندي ماهي قزل آلا9
1-1-2-برخي ويژگي هاي مورفولوژيک و بيولوژيک ماهي قزل آلا10
1-1-2-1-دستگاه گوارش و اندام هاي مرتبط10
1-1-3-برخي ويژگي هاي ماهي قزل آلاي رنگين کمان11
1-1-4-پراکنش ماهي قزل آلا در جهان و ايران11
1-1-5-بررسي آماري توليدات پرورشي ماهي قزل آلا12
1-2-پروبيوتيک چيست؟13
1-2-1-ضرورت استفاده از پروبيوتيک در آبزي پروري14
1-2-2-خطرات مصرف آنتي بيوتيک ها16
1-2-3-نحوه ي عمل پروبيوتيک ها16
1-2-3-1-توليد ترکيبات ممانعت کننده16
1-2-3-2-رقابت بر سر مکان هاي اتصال17
1-2-3-3-رقابت جهت جذب و مصرف مواد مغذي17
1-2-4-معيارها و روشهاي انتخاب پروبيوتيک18
1-2-4-1-جمع آوري اطلاعات زمينه ايي19
1-2-4-2-تهيه پروبيوتيک19
1-2-4-3-ارزيابي توان پروبيوتيک در جهت خارج سازي سويه هاي بيماري زا19
1-2-4-4-ارزيابي امکان بيماريزايي پروبيوتيک19
1-2-4-5-ارزيابي اثر پروبيوتيک بر ميزبان20
1-2-4-6-توليد انبوه ، ارزيابي سود اقتصادي20
1-3- سيستم ايمني در ماهيان21
1-3-1-ايمني غير اختصاصي21
1-3-1-1-ايمني غير اختصاصي (ترکيبات مايع )22
1-3-1-1-1-ليزوزيم23
1-3-1-1-2-سيستم عامل مکمل (کمپلان ) در ماهيان23
1-3-1-2-ايمني غير اختصاصي ( سلولي )23
1-3-1-2-1-لنفوسيت ها23
1-3-1-2-2-نوتروفيل ها24
1-3-1-2-3-ائوزينوفيل ها24
1-3-1-2-4-مونوسيت ها24
1-3-2-ايمني اختصاصي24
1-3-2-1-ايمني همورال25
1-3-2-1-1-ايمنوگلوبولين M (IgM)25
1-3-2-2-ايمني با واسطه ي سلولي 25
1-4-اهميت مطالعات خون شناسي در ماهيان26
1-4-1-شاخص هاي خوني26
1-4-1-1-گلبول هاي سفيد (لکوسيت26
1-4-1-2-گلبول هاي قرمز (اريتروسيت ، هموسيت )26
1-4-1-3-شاخص هاي گلبول قرمز يا انديس هاي خوني27
1-4-1-4-هماتوکريت27
1-4-1-5-هموگلوبين27
1-5-شاخص هاي بيوشيميايي27
1-5-1-پروتئين کل پلاسما و آلبومين27
1-5-2-گلوکز28
1-5-3-گلوتاميک پيرويک ترانس آميناز28
1-6-رابطه عوامل محيطي و ميکروفلور دستگاه گوارش28
1-7-باکتري هاي اسيد لاکتيک (LAB)29
1-7-1-رده بندي علمي30
فصل دوم: سابقه ي تحقيق
2- سابقه ي تحقيق32
فصل سوم: مواد و روش ها
3-1-مکان و زمان انجام تحقيق41
3-2-مکان پرورش42
3-3-ذخيره سازي ، سازگاري و تقسيم بچه ماهيان43
3-4-پروبيوتيک مورد آزمايشLactobacillus plantarum44
3-5-نحوه ي آماده سازي جيره غذايي44
3-6-زيست سنجي45
3-7-نحوه ي غذادهي45
3-8-بررسي عوامل فيزيکي و شيميايي آب46
3-9-بررسي پارامترهاي خون شناسي46
3-9-1-خون گيري و تهيه سرم46
3-9-2-شاخص هاي خوني47
3-9-2-1-شمارش گلبول هاي قرمز و سفيد47
3-9-2-2-اندازه گيري هماتوکريت48
3-9-2-3-اندازه گيري هموگلوبين49
3-9-2-4-شاخص هاي گلبول قرمز49
3-9-2-5-تشخيص افتراقي گلبول هاي سفيد50
3-10-فاکتورهاي ايمني51
3-10-1-شاخص هاي بيوشيميايي ايمني اختصاصي51
3-10-1-1-اندازه گيري ايمنو گلوبولينM (IgM)51
3-10-2-شاخص هاي بيوشيميايي ايمني غير اختصاصي51
3-10-2-1-اندازه گيري فعليت ليزوزيم51
3-10-2-2-پروتئين کل سرم52
3-11-روش انجام آزمايشات فلور باکتريايي روده در آزمايشگاه52
3-11-1-روش آماده سازي محيط هاي کشت52
3-11-2-روش آماده سازي رقت هاي محلول روده و کشت اوليه53
3-11-3-روش شمارش کلني ها و تقسيم بندي آنها54
3-12-روش محاسبه شاخص هاي رشد54
3-12-1-اندازه گيري طول و وزن54
3-12-2-شاخص وضعيت55
3-12-3-درصد افزايش وزن55
3-12-4-ضريب تبديل غذايي55
3-12-5-ضريب رشد ويژه55
3-12-6-ميانگين رشد روزانه55
3-12-7-شاخص کبدي56
3-13-آماده سازي لاشه جهت تجزيه شيميايي 56
3-14-تجزيه و تحليل آماري56
فصل چهارم: نتايج
4-نتايج58
4-1-نتايج حاصل از اندازه گيري عوامل محيطي58
4-1-1-دماي آب58
4-1-2-اکسيژن محلول آب58
4-1-3-pH آب محيط پرورش58
4-2-نتايج حاصل از عملکرد رشد بچه ماهيان قزل آلا تحت تاثير سطوح مختلف پروبيوتيک59
4-2-1-اثر بر وزن نهايي59
4-2-2-اثر بر طول نهايي59
4-2-3-اثر بر ضريب تبديل غذايي60
4-2-4-ضريب رشد ويژه60
4-2-5-درصد افزايش وزن61
4-2-6-ميانگين رشد روزانه61
4-2-7-ميزان ضريب چاقي62
4-3-فلور باکتريايي روده ماهيان تيمار و شاهد62
4-3-1-ميزان باکتريL.p در فلور روده قزل آلا در محيط کشت MRS62
4-3-2-توتال کانت باکتريايي روده ماهي قزل آلاي رنگين کمان در محيط کشتTSA 62
4-4-نتايج حاصل از فاکتورهاي خوني63
4-4-1-تعداد گلبول هاي سفيد خون63
4-4-2-تعداد گلبول هاي قرمز خون64
4-4-3-غلظت هموگلوبين خون64
4-4-4-درصد هماتوکريت خون65
4-4-5-متوسط حجم گلبول قرمز65
4-4-6-متوسط غلظت هموگلوبين سلولي66
4-4-7-متوسط هموگلوبين گلبول قرمز66
4-4-8-درصد لنفوسيت67
4-4-9-مقادير نوتروفيل67
4-4-10-درصد منوسيت68
4-4-11-درصد ائوزينوفيل68
4-5-نتايج فاکتورهاي سرم68
4-5-1-ميزان توتال ايمنوگلوبولين سرم خون69
4-5-2-ميزان IgM69
4-5-3-ميزان ليزوزيم سرم خون70
4-6-نتايج آناليز لاشه70
4-6-1-درصد رطوبت لاشه70
4-6-2-درصد پروتئين لاشه71
4-6-3-درصد چربي لاشه71
4-6-4-درصد خاکستر لاشه72
فصل پنجم: بحث و نتيجه گيري
5-بحث74
5-1-عملکرد رشد74
5-2-فلور باکتريايي روده77
5-3-شاخص هاي خوني78
5-4-شاخص هاي ايمني خون81
5-4-1-ليزوزيم81
5-4-2-ايمنوگلوبين IgM83
5-5-آناليز لاشه84
5-6-جمع بندي86
پيشنهادات 87
منابع88
پيوست107
چکيده انگليسي121
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 3-1: آناليز تقريبي خوراک استفاده شده در تغذيه بچه ماهيان مورد آزمون44
جدول4-1: ميانگين دما، اكسيژن محلول و pH آب در مقاطع زماني مشخص در طول دوره بررسي58
جدول 4-2- ميانگين وزن نهايي (گرم) در بچه ماهيان قزل آلا در تيمارهاي مختلف59
جدول 4-3- ميانگين طول نهايي (سانتيمتر) در بچه ماهيان قزل آلا در تيمارهاي مختلف59
جدول 4-4- ميانگين ضريب تبديل غذايي بچه ماهيان قزلآلا در تيمارهاي مختلف60
جدول4-5- ميانگين ضريب رشد ويژه بچه ماهيان قزلآلا در تيمارهاي مختلف60
جدول4-6- ميانگين درصد افزايش وزن بچه ماهيان قزلآلا در تيمارهاي مختلف61
جدول 4-7- ميانگين رشد روزانه بچه ماهيان قزلآلا درتيمارهاي مختلف61
جدول 4-8- ميانگين ميزان ضريب چاقي بچه ماهيان قزلآلا درتيمارهاي مختلف62
جدول 4-9-ميزان پروبيوتيک (لاکتوباسيلوس) در روده ماهيان قزل آلا در محيط کشت MRS62
جدول4-10-شمارش کلي فلور باکتريايي در روده ماهيان قزل آلا در محيط کشت TSA63
جدول 4-11-تعدادگلبول هاي سفيد خوني قزل آلا در تيمارهاي شاهد وآزمايشي در پايان60روز63
جدول 4-12-تعدادگلبول هاي قرمز خون قزل آلا در تيمارهاي شاهد و آزمايشي در پايان60روز64
جدول 4-13- غلظت هموگلوبين g/dl)) خون قزل آلا در تيمارهاي شاهد و آزمايشي در پايان60
روز64
جدول 4-14- درصد هماتوکريت % خون قزل آلا در تيمارهاي شاهد و آزمايشي در پايان 60 روز65
جدول 4-15- متوسط حجم گلبول قرمز خون قزل آلا در تيمارهاي شاهد و آزمايشي در پايان 60
روز65
جدول 4-16- متوسط غلظت هموگلوبين سلولي خون قزل آلا در تيمارهاي شاهد و آزمايشي در پايان
60 روز66
جدول 4-17- متوسط هموگلوبين گلبول قرمز خون قزل آلا در تيمارهاي شاهد و آزمايشي در پايان
60 روز66
جدول4-18- درصد لنفوسيت خون قزل آلا در تيمارهاي شاهد و آزمايشي در پايان 60 روز67
جدول4-19-درصد نوتروفيل خون قزل آلا در تيمارهاي شاهد و آزمايشي در پايان 60 روز67
جدول4-20-درصد منوسيت خون قزل آلا در تيمارهاي شاهد و آزمايشي در پايان 60 روز68
جدول4-21-درصد ائوزينوفيل خون قزل آلا در تيمارهاي شاهد و آزمايشي در پايان 60 روز68
جدول4-22-توتال ايمنوگلوبولين سرم خون قزل آلا در تيمارهاي شاهد و آزمايشي در پايان 60
روز69
جدول4-23-ميزان IgM سرم خون قزل آلا در تيمارهاي شاهد و آزمايشي در پايان 60 روز69
جدول4-24-ميزان ليزوزيم سرم خون قزل آلا در تيمارهاي شاهد و آزمايشي در پايان 60 روز70
جدول4-25-درصد رطوبت لاشه قزل آلا در تيمارهاي شاهد و آزمايشي در پايان 60 روز70
جدول4-26-درصد پروتئين لاشه قزل آلا در تيمارهاي شاهد و آزمايشي در پايان 60 روز71
جدول4-27-درصد چربي لاشه قزل آلا در تيمارهاي شاهد و آزمايشي در پايان 60 روز71
جدول4-28-درصد خاکستر لاشه قزل آلا در تيمارهاي شاهد و آزمايشي در پايان 60 روز72
فهرست شکل ها
عنوان صفحهشكل( 1-1) ماهي قزل آلاي رنگين كمان ” Oncorhynchus mykiss”13
شکل (1-2) رابطه عوامل محيطي و ميکروفلور دستگاه گوارش29
شکل (3-1) موقعيت جغرافيايي گارگاه پرورش ماهي سردابي(قزل آلا) اشکرآب سياهکل41
شکل (3-2) نمايي از کارگاه پرورش ماهي سردابي اشکراب سياهکل42
شکل (3-3) نمايي از کانال هاي بتوني پرورش و تيمار و تکرارها43
شکل(3-4) پودر اوليه حاوي1011-101244
شکل(3-5) رقت هاي مختلف از106-101044
شکل(3-6) غذاي آماده و غني شده با پروبيوتيک45
شکل (3-7) غذادهي روزانه بر اساس محاسبات روزانه46
شکل (3-8) خونگيري از سياهرگ در محل ساقه دمي46
شکل (3-9) دستگاه سانتريفوژ و نحوه ي جداسازي سرم خون47
شکل (3-10) دستگاه سانتريفيوژ هماتوکريت48
شکل (3-11) دستگاه اسپکتروفتو متر نور مرئي و UV49
شکل(3-12): دستگاه اسپکتروفتومتر مدل 2100-VIS شرکت Unico آمريکا51
شکل(3-13)دستگاه Auto Analyzer مدلBT- 150052
شکل (3-14) نحوه ي آماده سازي محيط کشت TSA و MRS آگار53
شکل (3-15) برداشت روده و تهيه رقت هاي مختلف و کشت در پلت هاي TSAو MRS54
شکل (3-16) نگهداري پلت ها در انکوباتور و شمارش باکتري ها54
شکل (3-17) آماده سازي لاشه جهت تجزيه شيميايي56
چکيده
تحقيق حاضر به منظور ارزيابي تاثير باکتري اسيد لاکتيک Lactobacillu plantarum (KC426951) جداسازي شده از روده قزل آلاي رنگين کمان بر فاکتورهاي رشد ، فلور باکتريايي روده ،فاکتورهاي خوني و ايمني بچه ماهيان قزل آلاي رنگين کمان (Oncorhynchus mykiss) در بهار و تابستان سال 1392انجام شد. بچه ماهيان قزل آلاي رنگين کمان با ميانگين وزن 24/2±56/3 به مدت 2 هفته با شرايط پرورشي محيطي در يک مرکز پرورش خصوصي ماهيان سردآبي (اشکرآب سياهکل) در استان گيلان قبل از شروع آزمايش سازگار شدند . ماهيان در قالب يک طرح کاملا تصادفي به شش گروه شامل 540 قطعه بچه ماهي تقسيم شدند . پارامترهاي کيفي آب شامل درجه حرارت ، مقدار اکسيژن محلول و pH به ترتيب 3/0±3/17 درجه سانتي گراد ،43/0±5/8 ميلي گرم و 26/0±4/7 اندازه گيري شد .پنج گروه از ماهيان ( هر گروه شامل 90 ماهي) با جيره حاوي 106 (تيمار1) ، 107 (تيمار2) ، 108 (تيمار3) ، 109 (تيمار4) و1010 (تيمار5) cfu g-1 لاکتو باسيلوس پلانتاروم و گروه کنترل (شاهد) بدون جيره حاوي پروبيوتيک به مدت 60 روز تغذيه شدند . تغذيه ماهيان بر اساس 3 درصد بيوماس وزن بدن بصورت روزانه و برابر صورت پذيرفت. نتايج نشان داد که ميزان وزن نهايي ، طول نهايي، ضريب رشد ، درصد افزايش وزن و ميانگين رشد روزانه در تيمار 2 بيشترين و در تيمار 5 کمترين مقدار و ميزان ضريب تبديل غذايي در تيمار 2 کمترين و در تيمار 5 بيشترين را به خود اختصاص داده بودند(05/0> P). همچنين بالاترين ميزان توتال لاکتيک اسيد روده ماهيان قزل آلا در تيمار4 و در حاليکه کمترين مقدار مربوط به تيمار شاهد و بالاترين توتال کانت مربوط به تيمار 2 و کمترين تيمار 5 بدست آمد(05/0> P). فاکتورهاي خوني: بالاترين سطوح گلبول هاي قرمز در تيمار 5 (3/10408±3/898333) ، گلبولهاي سفيد در تيمار4 (4/702±3/10833) ، حجم گلبول هاي قرمز در تيمار 1(8/3±7/508) ، غلظت هموگلوبين در تيمار 5 (15/0±2/11) ، هماتوكريت در تيمار 5 (2±42) ،فراواني لنفوسيت ها در گروه شاهد (53/1±67/69) ، فراواني نوتروفيل ها در تيمار 5 (1±39) ، بدست آمد (05/0> P).
فاکتورهاي ايمني: بالاترين سطوح توتال ايمنوگلوبولين در تيمار 4 (15/1±33/20) ، IgM در تيمار4 (65/2±39) و ليزوزيم در تيمار4(08/2±67/40) حاصل گرديد(05/0> P) .حداکثر رطوبت لاشه مربوط به تيمار 3 ، درصد پروتئين مربوط به تيمار 4 ، و کمترين درصد چربي مربوط به تيمار شاهد مي باشد (05/0> P). با توجه به نتايج بدست آمده در خصوص بکارگيري Lactobacillus plantarum مي توان از آن به عنوان يک فاکتور مثبت جهت بهبود فلور باکتريايي روده ، عملکرد رشد ، شاخص هاي خوني ، ايمني و ترکيب لاشه استفاده نمود.
کلمات کليدي: قزل آلاي رنگين کمان،باکتري اسيد لاکتيک ، Lactobacillus plantarum ، رشد ، فلور باکتريايي، شاخص خوني، ايمني ، لاشه
مقدمه
رشد فزاينده و روز افزون جمعيت جهان، تامين غذا و دستيابي به منابع جديد غذايي را به يکي از مهمترين دغدغه هاي دولت ها مبدل ساخته و موجب شده است تا تاًمين مواد پروتئيني به سمت ساير منابع از جمله آبزيان سوق يابد. در اين ميان ارزش بالاي پروتئين آبزيان باعث گرديد كه صنعت ماهيگيري و آبزي پروري به صنعتي مهم و شايان توجه تبديل شود. پرورش آبزيان يك فعاليت با گستره جهاني است كه در بهبود تغذيه و كمك به توسعه اقتصادي كشورها موثر است.
صنعت آبزي پروري عليرغم اين رشد قابل توجه، همواره با مشکلاتي روبرو بوده است که از عمده مشکلات را مي توان ابتلا به بيماري هاي مختلف ذکر نمود . بيماريها در آبزيان به سه سه عامل مهم بستگي دارد وضعيت ماهي (ميزبان) از نظر سلامت و تناسب اندام ظاهري و دارا بودن صفات مقاومتي و ايمني در مقابل اجرام بيماريزا ، عوامل محيطي اهم از شرايط فيزيکي و شيميايي نظير اوضاع جوي ، تغييرات حرارتي ، تابش خورشيد ، بارندگي و … و عوامل پاتوژن يا بيماريزا را مي توان نام برد ( آذري تاکامي، 1376). اغلب آبزيان پرورشي تحت تأثير عفونت هاي باكتريايي قرار مي گيرند که سيستم ايمني شان توسط شرايط استرس زا به خطر مي افتد. يكي از معمول ترين روش هاي درمان اين عفونت ها، استفاده از آنتي بيوتيك ها مي باشد اين در حالي است که استفاده بيش از حد از اين داروها باعث بروز مقاومت باكتريايي در اين حيوانات مي شود (Teuber, 2001). لذا بکارگيري آنتي بيوتيك ها جهت درمان بيماري هاي آبزيان پرورشي به طور گسترده مورد انتقاد قرار گرفته است، كه دلائل آن علاوه بر افزودن هزينه ها عبارتند از: افزايش توانايي مقاومت باكتري ها در برابر آنتي بيوتيك ها، از بين بردن فلور ميكروبي محيط زيست، هزينه بالاي اين داروها و عوارض جانبي اين داروها بر ماهي و ميگومي باشد . ثابت شده که برخي از آنتي بيوتيك ها سيستم ايمني را سركوب مي كنند و موجودات آبزي را بيشتر مستعد پذيرش بيماري هاي باكتريايي ، ويروسي و انگلي مي نمايند.افزايش نگراني هاي ناشي از بکارگيري آنتي بيوتيك ها منجر به كاهش استفاده از آنها در صنعت آبزي پروري آمريكا و اروپا گرديده است.
آنتي بيوتيکها به تعادل باکتريهاي موجود در روده آسيب وارد مي کنند و اکثر باکتريهاي مفيد را از بين برده و منجر به پيدايش باکتريهاي مقاوم به دارو مي گردند و همچنين فقط 20 تا 30 درصد آنتي بيوتيک ها بوسيله ماهي هضم مي شوند و بقيه وارد محيط زيست مي شوند.
مصرف بي رويه داروها و مواد شيميايي علاوه بر ايجاد مقاومت در ميکرو ارگانيسمها سبب نفوذ اين مواد به خاک و آب گرديده و محيط زيست مجاور مزارع پرورش آبزيان را به شدت آلوده نموده است تثبيت داروها و مواد شيميايي در بافتهاي ماهي و آبزيان بهداشت انساني را نيز به خاطر ايجاد حساسيتهاي مختلف، مقاومت باکتريايي و عوارض کليوي و کبدي به مخاطره مي اندازد(آذري تاکامي، 1376).
در حال حاضر، استفاده از پروبيوتيک ها و سين بيوتيک ها به عنوان جايگزين استفاده از آنتي بيوتيکها در پرورش آبزيان مطرح هستند. آبزيان در مراحل اوليه تکثير و پرورش از سطح ايمني کافي برخوردار نبوده و نيازمند تدابير لازم در خصوص پيشگيري و درمان مي باشند و بهره گيري از پروبيوتيک ها نيز مي تواند به عنوان يکي از ابزارهاي موثر در پيشگيري از بيماريها و همچنين محرک رشد مد نظر قرار گيرد.
استفاده از پروبيوتيک ها بعنوان جايگزيني براي روشهاي سابق به نظر مي رسد مي تواند بسياري از مشکلات را مرتفع سازد. استفاده از پروبيوتيک ها در واقع تکنولوژي جديد آبزي پروري همگام با محيط زيست به شمار مي رود. با استفاده از اين مواد هم مي توان توليد را افزايش داد، هم کيفيت آب را اصلاح کرد و هم اينکه آنها را به عنوان مبارزه بيولوژيک مد نظر قرار داد (حسيني فر، 1386).
تأثير پروبيوتيک ها در تغذيه، مقاومت در برابر بيماريها و ديگر فعاليت هاي مفيد به اثبات رسيده که از
جمله اثرات مفيدي که بر سلامتي دارند تأثير بر روي سيستم ايمني و تحريک سيستم ايمني است(کامکار، 1390).
استفاده از زيست يارهاي حياتي (پروبيوتيك ها) به عنوان يک مکمل غذايي که قادر به بهبود دفاع و ايجاد
مقاومت در برابر عوامل بيماري زا در زمان بروز استرس هاي متفاوت طي دوره پرورش ماهي باشند، مورد
توجه هستند.پروبيوتيك ها بطور سودمندي با بهبود تعادل فلور ميكروبي روده به ميزبان سود مي رسانند Fuller,1989)).پروبيوتيک ها نه تنها اثرات منفي آنتي بيوتيک ها را ندارند بلکه نقش مهمي در افزايش بهره وري ، توليد و کاهش درصد تلفات ماهي و ميگو دارا مي باشند.
تا كنون سويه هاي زيادي جهت استفاده در تغذيّه دام، طيور و آبزيان به عنوان پروبيوتيك معرفي شده است و با بهره گيري از مهندسي ژنتيك و دانش بيوتكنولوژي، سويه هاي مؤثرتر و بهتري نيز توليد خواهد شد. ولي به طور كلي پروبيوتيك ها از لحاظ نوع سوية ميكروبي مؤثرشان به سه گروه تقسيم مي شوند، پروبيوتيكهاي
1- باكتريايي2- قارچي 3- مخمري.
پروبيوتيكهاي باكتريايي عمده ترين پروبيوتيك هايي هستند كه تاكنون در آبزي پروري استفاده شده اند. استفاده از پروبيوتيكهاي حاوي باكتريهاي اسيد لاكتيك به افزايش ميزان زنده ماني ميزبان در مواجه با عوامل بيماريزا منجر ميشوند که اين عملكرد از طرق زير صورت ميگيرد ( Gatesoupe, 1999)
1- آثار آنتاگونيستي بر ضد عوامل بيماريزا از طريق ترشح مواد باكتري ُكش همانند باكتريوسينها
2- محدود كردن عوامل بيماريزا از طريق افزايش محل اتصال يا استفاده از ماده و انرژي در دسترس
3- افزايش سد دفاعي بدن از طريق افزايش سطوح ايمني
همچنين مشاهده شده است برخي پروبيوتيكها اشتها را افزايش مي دهند، سلامتي را بهبود مي بخشند و افزايشي كلي را در وزن به وجود مي آورند كه احتما ً لا به دليل افزايش قابليت هضم مواد غذايي است (Gatesoupe and Ringo,1998)
توانايي باکتريهاي اسيد لاکتيک در تقويت ايمني غير اختصاصي ماهي قزل آلاي رنگين کمان توسط مطالعات برخي از محققين ثابت شده است. به خصوص تجويز خوراکي بعضي از سويه هاي باکتري اسيد
لاکتيک موجب افزايش پاسخ ايمني سلولي مثل فعاليت فاگوسيتوز، انفجار تنفسي فاگوسيت ها، تکثير لنفوسيتها و سنتز سيتوکنين ها مي شود. (Austin &Irianto, 2002; Nikoskelainen et al., 2001; Balcazar et al., 2006; Panigrahi et al., 2010)
دفتر مواد غذايي و مطالعه دارويي آمريكا و انجمن رسمي كنترل مواد غذايي، براي متمايز نمودن ميكرو ارگانيسم هاي مفيد و مضر، ليست گونه هايي از ميكرو ارگانيسم را ارائه نموده است كه مي توان آنها را با مواد غذايي مصرف نمود. از جمله اين مواد مي توان به لاکتوباسيلوس پلانتاروم Lactobacillus plantarum اشاره نمود.
در اين تحقيق باکتري توسط دکترشناور ماسوله در سال 1391 از فلور باکتريايي روده برداشت و با روش مولکول 16S rRNA مورد شناسايي و در NCBI مورد ثبت قرار گرفت (KC426951) و براي اولين بار در ايران جهت تغذيه بچه ماهي قزل آلا بصورت in vivo مورد مصرف قرار گرفت.
تحقيقات و استفاده هاي گسترده اي از باکتري هاي اسيد لاکتيک شده است که از آنها مي توان به لاکتو باسيلوس اشاره کرد (Kesarcodi-Watson . et al .,2008)
در خصوص تاثير انواع پروبيوتيكها بر رشد و بازماندگي ماهيان تحقيقات فراواني بعمل آمده است ولي در زمينه اثرات ايمني زايي آن در ماهيان اطلاعات بسيار محدودي در دسترس مي باشد. لذا در اين مطالعه بررسي ايمني زايي اين ترکيب در ماهي قزل آلاي رنگين کمان مدنظر مي باشد
قزل آلاي رنگين كمان نخستين گونه از خانواده آزادماهيان است كه به عنوان غذاي اصلي انسان اهلي و پرورش يافت. اين ماهي از اواخر قرن نوزدهم ميلادي به صورت قابل مصرف و قابل عرضه به بازار پرورش داده شده است. در حال حاضر، ماهي قزل آلا اساس صنعتي را تشكيل مي دهد كه در حال توسعه است و اهميت آن بويژه در كشورهايي كه قادر به تدارك شرايط و مهيا كردن محيط آب شيرين يا شور براي پرورش آن هستند در حال افزايش است.
لذا با توجه به مطالب ذکر شده در نوشتار بالا که بيانگر نقش و اهميت بسيار زياد پرورش گونه قزل آلا
در تامين پروتئين جامعه مي باشد و مشکلات پيش رو حاصل از تغيير شرايط فيزيکي و شيميايي محيط پرورش اين گونه با ارزش که منجر به انواع بيماريها و تلفات قابل توجه و در نهايت از دست رفتن سرمايه پرورش دهندگان مي گردد و با هدف کاهش مصرف بي رويه داروها و مواد شيميايي در مبارزه با بيماريها ي اين آبزي که در نهايت به نحوي وارد چرخه مواد بدن انسان و اثرات سو مي شود مطالعه جايگزيني مناسب نظير پروبيوتيک ها از جمله باکتري لاکتو باسيلوس پلانتاروم بعنوان اولين زيست يار حياتي ضروري به نظر ميرسد لذا مطالعه اي در خصوص تاثير مقادير مختلف زيست يار حياتيباکتري لاکتوباسيلوس پلانتاروم در جيره غذايي قزل آلاي رنگين کمان بر رشد ، فلورباکتريايي روده، شاخصهاي خوني و ايمني اين گونه مورد مطالعه قرار گرفت که به ضرورت انجام اين تحقيق ، فرضيات و اهداف آن در ذيل اشاره شده است.
تاکنون در زمينه افزودن باکتري لاکتوباسيلوس پلانتاروم به جيره غذايي قزل آلا، بويژه در سن رشد (بچه ماهي) جهت پرورش آنها در مزارع پرورش، مطالعه علمي و عملي و نيز بررسي اثر غذاي حاوي باکتري لاکتوباسيلوس پلانتاروم روي فلور باکتريايي روده، عوامل خوني و ايمني خون قزل آلاي رنگين کمان به انجام نرسيده است. هرگونه تغيير در شرايط زيستي، تغذيه اي و … مي تواند روي فلور باکتريايي، شاخص هاي خوني و ايمني اثر گذار باشد. برآورد اين تغييرات جهت دست يابي به وضعيت ايمني ماهيان تغذيه شده با پروبيوتيک مذکور از روي شاخص هاي خوني و بيوشيميايي، از بررسي هاي علمي نوين در ايران مي باشد.
تحقيق حاضر جهت بررسي سطوح مختلف باکتري Lactobacillus plantarum در جيره غذايي روي برخي فاکتورهاي خوني ، ايمني ماهي و فلور باکتريايي و رشد قزل آلاي رنگين کمان (Oncorhynchus mykiss) طي60 روز مورد بررسي قرار گرفت. از آنجا که پرورش ماهي قزل آلاي رنگين کمان در جهان بسيار رونق دارد، نتايج اين تحقيق مي تواند در سطوح بين المللي نيز حايز اهميت بوده و مورد بهره برداري كارگاهها و مراكز دولتي و خصوصي پرورش ماهيان سرد آبي قرار گيرد.
سوالات تحقيق
1-يا مقاديرمختلف باکتري Lactobacillus plantarum بر فاکتور رشد بچه ماهي قزل آلاي رنگين کمان تاثير مثبت دارد؟
2- آيا مقادير مختلف باکتري Lactobacillus plantarum بر شاخص فلور باکتريايي روده بچه ماهي قزل آلاي رنگين کمان تاثير مثبت دارد؟
3- آيا مقادير مختلف باکتري Lactobacillus plantarum بر شاخص خون و ايمني بچه ماهي قزل آلاي رنگين کمان تاثير مثبت دارد؟
فرضيه تحقيق
1-مقادير مختلف باکتري Lactobacillus plantarum بر فاکتورهاي رشد بچه ماهي قزل آلاي رنگين کمان (Oncorhynchus mykiss) تاثير مثبت ندارد.
2-مقادير مختلف باکتري Lactobacillus plantarum برفاکتورهاي رشد و فلور باکتريايي روده بچه ماهي قزل آلاي رنگين کمان (Oncorhynchus mykiss) تاثير مثبت دارد.
3-مقادير مختلف باکتري Lactobacillus plantarum ، شاخص خون و ايمني بچه ماهي قزل آلاي رنگين کمان(Oncorhynchus mykiss) را بهبود مي بخشد.
اهداف تحقيق
1-تعيين مقادير مختلف باکتريLactobacillus plantarum ير فاکتورهاي رشد بچه ماهي قزل آلاي رنگين کمان.
2-تعيين تاثير مقادير مختلف باکتريLactobacillus plantarum بر فلور باکتريايي روده ي بچه ماهي قزل آلاي رنگين کمان.
3-تعيين مقادير مختلف باکتري Lactobacillus plantarum بر شاخص هاي خوني و ايمني بچه ماهي قزل آلاي رنگين کمان.
در مقايسه با تيمار شاهد.
1-1- مشخصات آزاد ماهيان (Salmonidae)
اكثر آزاد ماهيان گونه هايي با ارزش تجاري بالا هستند. هيچ يك از گونه هاي اين خانواده كاملاً دريايي نيستند. يعني به صورت آنادرموس ((Andromouse در دريا زندگي كرده و جهت تخم ريزي به آب شيرين مهاجرت مي كنند. از مشخصات عمده اين خانواده وجود باله چربي ( Fine Adipose) مي باشد. اين باله فاقد شعاع است و حد فاصل باله پشتي و دمي است. وجود دندان از مشخصات آزاد ماهيان است و در برخي گونه ها دندان ها در تمام محفظه دهان گسترش يافته است و وجه تمايز جنس هاي نر و ماده در زمان تخم ريزي مي باشد. آزاد ماهيان گونه هايي گوشتخوار هستند (Maitland,2000).
به طور کلي آزادماهيان از نژادها و جمعيت هاي مختلفي برخوردار بوده و در نقاط مختلف جهان پراکنش گسترده اي دارند. اين ماهيان در زمره ماهيان سردآبي قرار دارند و اغلب متعلق به مناطق سردسيري و معتدله جهان مي باشند. در بين خانواده آزاد ماهيان، گونه هاي قزل آلاي رنگين کمان، قزل آلاي خال قرمز، آزاد ماهي درياي خزر و ميزان محدودي ماهي آزاد زيبا و ماهي آزاد کتا در آب هاي ايران يافت ميشود. اين گونه ها از ارزش اقتصادي و زيستي بسيار بالايي برخوردارند و بايستي مورد توجه جدي تري قرار گيرند (فرزانفر، 1384)
1-1-1- رده بندي ماهي قزلآلا
اين ماهيان از راسته آزادماهي شكلان(Salmoniforms) و مشتمل بر شش خانواده كه عبارتند از: آزاد ماهيان (Salmonidae)، سفيد ماهيان(Coregonidae)، بلند باله ماهيان(Thymalidae) ، نازك فلس ماهيان(Osmeridae) ، اردك ماهيان(Esocidae) و سگ ماهيان(Umberidae) كه در اين مجموعه تنها خانواده نخست، بطورمختصرتشريح مي‌گردد.
از جنس‌هاي معروف اين خانواده مي‌توان به جنس Salmo، Hucho، Oncorhynchus ، Salmothymus ، Salvelinus و Stenodus اشاره نمود (فرزانفر، 1384).
در بين خانواده هاي راسته آزادماهي شكلان بجز خانواده هاي اردك ماهيان و سگ ماهيان مابقي داراي يك باله چربي كوچك هستند كه در حدواسط بين باله پشتي و دمي آنها قرار دارد و فاقد شعاع هاي استخواني سخت و نرم مي باشند (وثوقي و مستجير، 1379). در گذشته ماهي قزل آلاي رنگين كمان را متعلق به جنس Salmo و Salvelinus قلمداد مي كردند، در حالي كه ماهي آزاد را مربوط به جنس Oncorhynchus مي دانستند. اما در سال 1989 ماهي قزل آلاي رنگين كمان را كه قبلاً تحت عنوان علمي Salmo gairdneri معروف بود، جزو جنس Oncorhynchus طبقه بندي نمودند. امروزه قزل آلاي رنگين كمان با نام علمي O. mykiss معروف است و از لحاظ علمي اين ماهي جزو گونه هاي آزاد ماهيان محسوب مي گردد (Stickney, 1991)
1-1-2- برخي ويژگي هاي مورفولوژيک و بيولوژيک ماهي قزل آلا ي رنگين كمان
اين ماهي داراي يك نوار پهن بصورت رنگين كمان در هر طرف بدن بوده، بر روي سر، بدن، پشت، باله چربي و باله دمي آن لكه هاي تيره رنگي مشاهده مي شود (شکل1-1). حداكثر طول اين ماهي 70 سانتي متر و وزن آن به 7 كيلوگرم نيز بالغ مي گردد. اين ماهي را متعلق به گروه ماهيان رودرو((Anadromous Fishes ، ميدانند. يعني كليه مهاجرت هاي توليد مثلي خود را درآب شيرين انجام مي دهد (وثوقي و مستجير،1379)اين ماهي بطور طبيعي در ايران، در درياچه هاي با آب سرد، نهرها و رودخانه هاي با بستر قلوه سنگي و سنگلاخي به سر مي برد. زيستگاه اين ماهي تا حدي مشابه قزل آلاي خال قرمز (گونه بومي ايران) مي باشد. در اغلب رودخانه هاي حوزه جنوبي درياي خزر بوسيله انسان معرفي شده است (نادري و عبدلي، 1383) اين ماهي قابليت بسيار خوبي براي پذيرش غذاي دستي و پرورش مصنوعي را داشته، از سرعت رشد قابل قبولي برخوردار است.
1-1-2-1- دستگاه گوارش و اندام هاي مرتبط
آزاد ماهيان ، جانوراني گوشتخوار بوده ، داراي سيستم گوارشي کوتاهي مي باشند ، دندان هاي اين جانوران به شکلي بوده که قابليت شکار را بخوبي براي آنها ميسر مي سازد. دهان در اين ماهيان از قسمت هاي مختلفي مانند فک مياني ، فک فوقاني ، فک تحتاني ، استخوان تيغه ايي Vomer و زبان تشکيل شده است.
در اين ماهيان علاوه بر فکين ، دندان ها بر روي سقف دهان و قاعده زبان نيز يافت مي شوند (فرزانفر ، 1384). در محوطه معده واکنش هاي وابسته بع ترشح اسيدمعده ، آنزيم ها و همچنين حرکات معده مي تواند موجب له شدن مواد غذايي شده، مراحلي از هضم صورت پذيرد.در بخش انتهايي معده و در محل اتصال به روده حدود 30 الي 80 زوائد انگشتي بنام زوائد باب المعده اي Pyloric caeca قرار گرفته اند که در هضم مي توانندنقش موثري داشته باشند. مواد غذايي از سوي معده از طريق يک دريچه يک طرفه به نام پيلور وارد روده شده تا به کمک آنزيم هاي آن هضم بيشتري بر روي مواد غذايي انجام پذيرد. بعلاوه آب ، املاح و ويتامين ها نيز از طريق جداره روده جذب مي گردند. بقيه مواد باقيمانده سپس بصورت مدفوع از مخرج ماهي دفع مي شود(Ali,2000) .
غدد گوارشي مانند ، کبد ، کيسه صفرا و پانکراس نقش بسزايي در هضم مواد غذايي دارند. کبد بعلت داشتن اندازه بزرگ و همچنين بافتي نرم براحتي قابل شناسايي مي باشد. رنگ اين غده از قرمز تيره تا قهوه ايي روشن متفاوت است. در کنار کبد، کيسه صفرا قرار گرفته است که مايع سبز رنگي به نام صفرا را توليد مي نمايد. عمل اصلي اين مايع ، تاثير بر روي مواد چربي و شکستن مولکول هاي چربي مي باشد. پانکراس در آزاد ماهيان بصورت غدد پراکنده در ميان زوائد باب المعده اي ظاهر مي گردد . پانکراس با توليد آنزيم هاي گوناگون به هضم مواد غذايي کمک کرده ، بعلاوه با ترشح هورمون انسولين در کنترل قند خون نقش موثري دارد (Pannell and barton , 1996) .
1-1-3- برخي ويژگي هاي ماهي قزلآلايرنگينکمان “Oncorhynchus mykiss”
قزل آلاي رنگين كمان جز ماهيان پرورشي است که از اواخر قرن نوزدهم ميلادي اهلي شد و به صورت قابل مصرف و قابل عرضه به بازار، پرورش داده شده است. اکنون ماهي قزل آلا اساس يك صنعت در حال توسعه را تشكيل مي دهد و اهميت آن بويژه در كشورهايي كه قادر به تدارك شرايط و مهيا كردن محيط آب شيرين يا شور براي پرورش آن هستند، در حال افزايش است. اين ماهي نخستين ماهي (گونه) از خانواده آزاد ماهيان است كه به عنوان غذاي اصلي انسان اهلي و پرورش داده شد. در حال حاضر، اين ماهي سهم با ارزشي در تامين غذاي انسان دارد. علت اين امر فقط به دليل ارزش غذايي بالاي اين ماهي و كمياب و گران شدن ماهيان وحشي كه از طبيعت صيد مي شوند، نيست. بلکه بخاطر وجود چربي هاي اشباع نشده اي هستند كه در اين ماهي يافت مي شوند (فرزانفر، 1384).
جنسهاي اين خانواده در آب هاي سرد با اکسيژن فراوان زندگي مي کنند که توسط انسان به اقصي نقاط
دنيا برده شد. به خاطر خاصيت سازگاري زياد آن، هماکنون در بيشتر آب هاي شيرين که داراي دماي مناسب جهت رشد اين گونه هستند، حضور دارد و گونه پرورشي بيشتر مزارع پرورش ماهيان سردآبي دنيا و تقريباً صددرصد مزارع پرورش ماهيان سردآبي ايران را به خود اختصاص ميدهد (نفيسي بهابادي، 1385).
1-1-4- پراكنش ماهي قزل آلا در جهان و ايران
محدوده زيستگاه اصلي ماهي قزل آلاي رنگين كمان شمال غرب آمريکاست و از رودخانه Kuskokwim در آلاسكا آغاز شده و به سمت جنوب ادامه مي يابد و با عبور از بخش British Clombia به منطقه Baja در كاليفرنيا مي رسد. در سواحل شرقي انشعاب اصلي در رودخانه Peace در ايالت British Clombia و Athabasca (در آلبرتا) نيز وجود دارد. جمعيتي از اين ماهي نيز به صورت بومي در استان Chihuahua در كشور مكزيك وجود دارند. سرعت رشد نژاد مهاجر پولادسر (كه به دريا مهاجرت ميكند) بيشتر است. ماهيان نژاد مهاجر عموماً از نژاد غير مهاجر كه تمام دوره زندگي خود را در رودخانه سپري مي كنند بزرگترند؛ اما بزرگترين ماهيان قزل آلاي رنگين كمان را مي توان در درياچه هاي آب شيرين يافت (مشائي، 1386)اين ماهي
در حوضه خزر، دجله ،كارون، نمك، كوير، زاينده رود، تجن (خراسان) و كرمان پراكنش دارد (هدايتي فرد،1382). همچنين در رودخانه پارك ملي گلستان در مناطقي با دماي كمتر از 20 درجه سانتي گراد مشاهده مي گردد (عبدلي،1389).قدمت پرورش آن در ايران نيز به چند دهه قبل، يعني سال 1338 هجري شمسي مربوط مي شود (نفيسي بهابادي، 1385).
1-1-5- بررسي آماري توليدات پرورشي ماهي قزل آلا
براساس سالنامه آماري سازمان خواربار جهاني ملل متحد (FAO) که در سال 2012 منتشر نمود، ميزان كل توليد آبزيان پرورشي در سال 2010، بالغ بر 6/63 ميليون تن بوده است.
نرخ رشد صنعت پرورش آبزيان طي سالهاي 1960 الي 2009 برابر 2/3 درصد بود در حاليکه طي مدت مشابه نرخ رشد افزايش جمعيت معادل 7/1 درصد بوده است . ميزان توليد ماهيان خانواده آزاد ماهيان در سال 2001 برابر 1785121 تن گزارش شده است که اين گونه ها در سال 2010 به مقدار 2411136 تن افزايش يافت. بر اساس گزارش در همين منبع ميزان پرورش آبزيان در ايران در سال 2010 برابر 220034 تن مي باشد که رتبه 14پرورش آبزيان را بين کشورهاي جهان دارا مي باشد .
آمار ارائه شده در آمارنامه سازمان شيلات ايران ميزان توليدحاصل از آبزي پروري را در سال 1389 معادل 251374 تن و در سال 1379 معادل 66000 تن گزارش نموده است .طي ده سال اخير، روند صعودي ميزان توليد ماهي قزل‌آلاي رنگين كمان در ايران پيشرفت بسيار قابل توجهي داشته است. بطوريكه ميزان توليد سالانه اين ماهي در سال 1379، از مقـدار 9000 تـن، به مـرز 91519 تـن در سـال 1389 رسـيده است. که معادل 8/3 درصد توليدات ماهيان سردآبي جهان است (FAO,2012).
شكل(1-1) ماهي قزل آلاي رنگين كمان ” Oncorhynchus mykiss”
1-2- پروبيوتيك چيست؟
واژه پروبيوتيك، واژه اي يوناني و به معناي “براي زندگي” مي باشد (Chukeatirote, 2003). پروبيوتيك نخستين بار توسط Lilly & Stillwell (1965) براي برخي مواد مترشحه بوسيله ميكروارگانيسم ها بكار گرفته شد كه موجب تحريك رشد ساير ميكروارگانيسم ها مي شوند. بنابر اين، تركيبات اخير از لحاظ تاثير مي توانند كاملاً در برابر آنتي بيوتيك ها يا مواد پاد زيست، قرار گيرند. با اين وجود، بكارگيري اين واژه بدين شكل تداوم نيافت و Sperti (1971) از اين واژه تحت عنوان عصاره ي بافتي كه موجب تحريك رشد ميكروبي مي شوند، ياد نمود.
تحقيق Metchinkoff (1907) در آغاز قرن بيستم را مي توان نخستين تحقيق انجام شده در زمينه پروبيوتيك ها دانست. وي تاثير مصرف ماست را مورد بررسي قرار داد و متوجه تأثير اين ماده غذايي روي طول عمر كشاورزان بلغاري شد. در واقع او اصول دستكاري ميكروفلور روده را درك نموده بود و اين موضوع را اين گونه شرح داد: “ميكروب هايي كه با هدف بهبود سلامتي خورده مي شوند”. همين تعريف، بعدها توسط Parker (1974) اينگونه اصلاح شد: “موجودات و موادي كه در تعادل ميكروبي روده تأثيرگذارند”.
Fuller (1989) نيز تعريف Parker را اينگونه اصلاح نمود: “مكمل هاي غذايي حاوي ميكروب هاي زنده كه از طريق تعادل ميكروفلور روده اثرات مفيدي بر سلامت ميزبان مي گذارد”، اين تعريف امروزه بيشتر متعارف است. اجزاي اصلي اين تعريف منعكس كننده لزوم زنده بودن ميكروارگانيسم و استفاده آن به صورت مكمل غذايي براي ميزبان است و ابهامي را كه با بكاربردن اصطلاح “مواد” ايجاد مي شد را از بين مي برد. “اثر بر روي تعادل ميكروبي روده” كه در تعريف اخير اشاره شد، در تحقيقات انجام شده كمتر مورد توجه قرار گرفته است. Tannock(1997) به اين نكته توجه نمود و اين تعريف را به اين صورت پيشنهاد كرد: “سلول هاي ميكروبي زنده كه با هدف بهبود سلامتي، به صورت مكمل هاي غذايي بكار مي روند”.
بسياري از محققين تعريف Fuller را مورد تجزيه و تحليل بيشتري قرار داده و تعاريف کامل تري را ارئه نمودند. بعنوان نمونه، Gatesoupe (1999) پروبيوتيك ها را اينگونه تعريف نمود: “سلول هاي ميكروبي كه به طريقي وارد دستگاه گوارش مي شوند و زنده مي مانند تا سلامتي را در ميزبان ايجاد نمايند”. Gram و همکاران (1999) نيز پيشنهاد كردند كه “پروبيوتيك هر نوع مكمل ميكروبي زنده است كه از طريق بهبود تعادل ميكروبي بر ميزبان تأثير مثبت مي گذارد”. همچنين، Salminen و همکاران (1999) تعريف پروبيوتيك را اين گونه ارائه كردند: “پروبيوتيك ها فرآورده هايي از سلول هاي ميكروبي يا اجزايي از سلول هاي ميكروبي هستند كه اثرات مفيدي روي سلامت ميزبان دارند”. در اين تعريف لزوم زنده بودن سلول هاي مرتبط با تغذيه ناديده گرفته شد.
روشن است كه اختلافات زيادي در درك واقعي اصطلاح “پروبيوتيك” وجود دارد. از آنجا كه پروبيوتيك ها در آبزي پروري هم استفاده مي شوند، تعاريف بايستي اصلاح شوند. در جانوران آبزي نه تنها دستگاه گوارش مهم است، بلكه آب محيط پرورش هم داراي اهميت مي باشد (Gomez-Gil et al., 2000).
به طور خلاصه مي توان پروبيوتيك را اينگونه تعريف نمود: “پروبيوتيك ها باكتري هاي بي ضرري هستند كه به سلامت جانور ميزبان كمك مي كنند و بطور مستقيم يا غير مستقيم، ميزبان را در بر ابر عوامل بيماريزاي باكتريايي محافظت مي نمايند” ( Irianto et al.,2000).
1-2-1- ضرورت استفاده از پروبيوتيک ها در آبزي پروري
در سيستم هاي متراكم توليد تخم و لارو، آب با روش هاي گوناگوني مانند فيلتر كردن تصفيه مي شود و با اين كار عده اي از باكتري ها از سيستم خارج مي شوند كه اين عمل ممكن است تعادل بين جمعيت ميكروب ها را از بين ببرد يا سبب تكثير باكتري هاي فرصت طلب گردد و يا باعث توسعه جمعيت باكتري هاي پيش بيني نشده شود. بنابراين براي كنترل ميكروبي سيستم، روش هاي بهتري مورد نياز است (Olafsen, 1998).
در طي دوره انکوباسيون يا پرورش لارو، ميان کنش هاي متفاوتي بين باکتري ها و سطوح روده جاندار ممکن است رخ دهد كه احتمالاً منجر به تشكيل ميكروفلور بومي در موجود مي گردد و يا زمينه ساز بروز عفونت مي گردد. از اين رو براي موفقيت در توليد متراكم و انبوه استفاده از روش هايي براي تقويت سيستم هاي دفاع طبيعي جاندار ضروري بنظر مي رسد ( Olafsen, 1998). از ديگر كاربردهاي پروبيوتيك بهبود تعادل ميكروبي روده و در نتيجه بهبود جذب غذا مي باشد (Parker, 1974 ; Fuller, 1989).
در سيستم هاي آبزي پروري، ميكروب ها از اهميت ويژه اي برخوردار بوده و بر عملکرد رشد اثرات ويژه اي نشان مي دهند. علت اين امر تا حدي مربوط به ارتباط مستقيم بيماري ها و كيفيت آب، با عوامل ميكروبي است. اخيراً در آبزي پروري بمنظور حفظ شرايط اكولوژيك، از پروبيوتيك به جاي آنتي بيوتيك استفاده مي شود و تكنيك انتقال باكتري به لارو ضروري است (Skjermo & Vadstein, 1999). احتمالاً در فرايند . بمنظور استفاده از پروبيوتيك ها در آبزي پروري، در نظر گرفتن الزاماتي نظير وجود باكتري با كيفيت مناسب بعنوان پروبيوتيك هاضمه دوكفه اي ها، باكتري ها آنزيم هاي خارج سلولي همانند پروتئاز و ليپاز توليد كرده و فاكتورهاي لازم را براي رشد فراهم مي آورند. همچنين احتمالاً باكتري ها در تغذيه بي مهرگان دريايي و ماهي ها نيز نقش دارند (Olafsen, 1998). اين گونه باكتري ها با توليد مواد سلولي يا ميكرونوترينت هايي شبيه اسيدهاي چرب ضروري (Ringo et al.,1995)، ويتامين ها ( Sugita et al.,1998)، مواد معدني يا حتي آنزيم ها به تغذيه كمك مي نمايند.
حضور باكتري هاي اسيد لاكتيك در دستگاه گوارش دليلي بر وجود تخمير در روده مي باشد، اين باکتري ها روي هيدرات هاي كربن پيچيده همچون نشاسته و سلولز تاثير گذاشته و آنها را به تركيبات ساده تر تبديل مي كنند تا جذب و سنتز ويتامين هاي خانواده B و ويتامين K در لوله گوارش صورت گيرد (Hansen & Olafsen, 1999). در اكوسيستم هاي آبي ارتباط بين ميكروارگانيسم ها و ديگر واحدهاي زنده و همچنين جريان مداوم آب، ميان دستگاه گوارش ماهيان و بي مهرگان، همه بر روي ميكروفلور بومي تاثير مي گذارد(Olafsen, 1998). ايجاد كلني هاي پروبيوتيك در امعا و احشا احتمالاً در اثر مصرف آن از محيط آبي اطراف مي باشد كه سبب تعديل



قیمت: تومان


پاسخ دهید