بسم الله الرحمان الرحيم
دانشگاه آزاد اسلامي
واحد علوم و تحقيقات کرمان
دانشکده فني و مهندسي-گروه مهندسي صنايع
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد در رشته مهندسي صنايع(M.Sc)
گرايش:مديريت سيستم و بهره وري
عنوان:
ارزيابي و اولويت بندي مقتضيات وجودي سازمان جهت استقرار مديريت دانش در سازمان صنايع دريايي-گروه شناورهاي اثرسطحي
استادراهنما:
دکتر علي رضا انوري
استاد مشاور:
دکتر عادل سليماني نژاد
نگارش:
محسن گرجي نژاد
پاييز1392

Islamic Azad University
Science and research branch of kerman
Faculty of Technical and engineering -Department of industrial engineering
Thesis for receiving “M.Sc” degree on
Industrial engineering-System management and productivity
Subject:
The assessment and prioritization of requirements for knowledge management establishment in the marine industries organization_ skin effect flouting group.
Thesis Advisor:
A. Anvari Ph.D.
Consulting Advisor:
A.Soleimani Nezhad Ph.D.
By:
Mohsen Gorjinezhad
FALL 2013
تقدير
حال که با ياري خداوند متعال اين طرح پژوهشي به پايان کار خود رسيد بر خود لازم دانستم تا از کساني که اينجانب را در اجراي هر چه بهتر اين طرح پژوهشي ياري نمودند تشکر و قدرداني نمايم.
از خانواده ام که در اين مدت مرا ياري نمودند،
از آقايان دکتر علي رضا انوري و دکتر عادل سليماني نژاد که زحمت راهنمايي و مشاوره اين پژوهش را متقبل شدند و با اينجانب همكاري نمودند و زمان خود را در اختيار من قرار دادند،
از کليه پرسنل محترم صنايع دريايي-گروه شناور هاي اثر سطحي خصوصاً استادان و مهندسان محترم، آرمان زارعي و حسن سيفي که نهايت همکاري را با اينجانب داشتند،
از پرسنل دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات کرمان خصوصاً سرکار خانم حسن زاده کارشناس محترم پژوهشي دانشگاه،
نهايت تشکر و قدرداني را دارم.
محسن گرجي نژاد
تابستان 92
تقديم به:
پدر،
مادر،
برادران
و
خواهر عزيزم.
فهرست
فهرست مطالب
چکيده ………………………………………………………………………………………………………………………………….1
فصل اول:کليات تحقيق
1-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………….3
1-2- بيان مسأله …………………………………………………………………………………………………………………..5
1-3- اهميت و ضرورت انجام تحقيق …………………………………………………………………………………….5
1-4- اهداف تحقيق ……………………………………………………………………………………………………………..6
1-5- سوالات تحقيق……………………………………………………………………………………………………………7
1-6- فرضيه‏هاي تحقيق……………………………………………………………………………………………………….8
1-7- قلمرو تحقيق………………………………………………………………………………………………………………9
1-8- محدوديت هاي تحقيق………………………………………………………………………………………………..9
1-9- اصطلاحات……………………………………………………………………………………………………………..10
فصل دوم: مروري بر ادبيات تحقيق و پيشينه تحقيق
2-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………..14
2-2- تاريخچه مديريت دانش……………………………………………………………………………………………….15
2-3- مفاهيم مديريت دانش…………………………………………………………………………………………………18
2-4- انواع دانش…………………………………………………………………………………………………………………22
2-5- ويژگي هاي دانش……………………………………………………………………………………………………….25
2-6- منابع دانش…………………………………………………………………………………………………………………27
2-7- تفاوت مديريت داده،مديريت اطلاعات و مديريت دانش…………………………………………………..27
2-8- تعريف مديريت دانش………………………………………………………………………………………………….28
2-9- کاربرد مديريت دانش…………………………………………………………………………………………………..30
2-10- اصول مديريت دانش…………………………………………………………………………………………………31
2-11- روش هاي دانش آفريني در سازمان…………………………………………………………………………….33
2-12- مزاياي مديريت دانش…………………………………………………………………………………………………34
2-13- چرخه دانش………………………………………………………………………………………………………………35
2-14- مقتضيات،زير ساخت ها و عوامل موفقيت مديريت دانش………………………………………………..38
2-15- معيارها و زير معيارهاي بررسي شده در تحقيقات پيشين………………………………………………….38
2-15-1- تحقيقات داخلي……………………………………………………………………………………………………..39
2-15-2- تحقيقات خارجي……………………………………………………………………………………………………40
2-16- معيارها و زير معيارهاي مورد بررسي اين تحقيق……………………………………………………………..41
2-17- تحقيقات پيشين در زمينه اولويت بندي معيار ها و زير معيارها………………………………………….51
2-18- انتخاب روش اولويت بندي زير معيارها…………………………………………………………………………52
2-18-1-تصميم گيري چند معياره…………………………………………………………………………………………..52
2-18-2- فرايند تحليل سلسله مراتبي(AHP) ………………………………………………. ………………………58
2-18-3- روش ويکور………………………………………………………………………….. …………………………….58
2-18-4- دلايل به‌کارگيري روش ويکور در اين تحقيق……………………………………………………………..59
2-19- جمع بندي و نتيجه گيري …………………………………………………………………………………………..61
فصل سوم: روش اجراي تحقيق
3-1-مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………..64
3-2- جامعه آماري……………………………………………………………………………………………………………….64
3-3- حجم نمونه…………………………………………………………………………………………………………………65
3-4- مراحل و روش محاسبات تحقيق………………………………………………………………….. ………………65
3-4-1- روش بررسي وضع موجود مقتضيات مديريت دانش…………………………………….. …………..67
3-4-2- اولويت بندي زيرمعيار ها………………………………………………………………………………………..71
فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده ها
4-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………82
4-2- تجزيه و تحليل داده هاي مرحله ارزيابي مقتضيات وجودي سازمان ………………………………..83
4-2-1- محاسبه روايي و پايايي…………………………………………………………………………………………..83
4-2-2- بررسي نرمال بودن متغيرها……………………………………………………………………………………..94
4-2-3- انتخاب آزمون آماري…………………………………………………………………………………………….95
4-2-4- تحليل هاي آماري مربوط به فرضيه اول………………………………………………………………….97
4-2-5- تحليل هاي آماري مربوط به فرضيه دوم…………………………………………………………………101
4-2-6- تحليل هاي آماري مربوط به فرضيه سوم………………………………………………………………..104
4-2-7- تحليل هاي آماري مربوط به فرضيه چهارم……………………………………………………………..109
4-2-8- تحليل هاي آماري مربوط به فرضيه پنجم……………………………………………………………….112
4-2-9- نتايج تجزيه و تحليل داده هاي مرحله ارزيابي مقتضيات وجودي سازمان…………………..116
4-3- تجزيه و تحليل داده هاي مرحله اولويت بندي زير معيار ها ………………………………………..117
4-3-1- تعيين ماتريس وزن شاخص ها…………………………………………………………………………….117
4-3-2- بررسي سازگاري منطقي قضاوت ها…………………………………………………………………….122
4-3-3- اولويت بندي زير معيارها با استفاده از روش ويکور………………………………………………125
4-4- نتايج……………………………………………………………………………………………………………………143
فصل پنجم: نتيجه گيري و پيشنهادات
5-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………….145
5-2- نتايج حاصل از فرضيات………………………………………………………………………………………..145
5-3- نتايج حاصل از اولويت بندي…………………………………………………………………………………148
5-4- تحليل نتايج و روش پيشنهادي براي بهبود هر کدام از معيارها ………………………………….151
5-5- پيشنهاد براي تحقيقات آتي…………………………………………………………………………………….153
منابع و مآخذ………………………………………………………………………………………………………………..154
فهرست جداول
جدول2-1- نخستين تلاشها در راستاي مديريت دانش………………………………………………………….17
جدول2-2- خصوصيات داده،اطلاعات و دانش………………………………………………………………….22
جدول2-3- مزاياي کمي و کيفي مديريت دانش…………………………………………………………………35
جدول2-4- چرخه هاي مديريت دانش از ديدگاه هاي مختلف……………………………………………..37
جدول2-5- معيارهاي هاي بررسي شده مديريت دانش در تحقيقات صورت گرفته………………….49
جدول3-1- CVI براي کل و معيار هاي پرسشنامه…………………………………………………………….69
جدول3-2- آلفاي کرونباخ براي کل و معيار هاي پرسشنامه…………………………………………………70
جدول3-3- طيف قبول و رد فرضيات……………………………………………………………………………….71
جدول3-4- ارزش گذاري شاخص‌ها نسبت به هم…………………………………………………………….73
جدول3-5- متوسط شاخص سازگاري تصادفي…………………………………………………………………..75
جدول3-6- ارزش گذاري زيرمعيارها بر اساس شاخص ها نسبت به هم………………………………..76
جدول4-1 محاسبهCVR و ميانگين عددي قضاوت ها ي پرسشنامه عمومي…………………………86
4-2- محاسبهCVR و ميانگين عددي قضاوت ها ي پرسشنامه تخصصي………………………………91
جدول4-3- CVI براي کل و معيار هاي پرسشنامه……………………………………………………………..93
جدول4-4- آلفاي کرونباخ براي کل و معيار هاي پرسشنامه………………………………………………….94
جدول4-5- نتايج بررسي نرمال بودن متغيرها (آزمون KS) …………………………………………………95
جدول4-6- طيف قبول و رد فرضيات……………………………………………………………………………….96
جدول4-7- آمار توصيفي ظرفيت افراد و فرهنگ سازمان……………………………………………………..97
جدول4-8- آزمون t-test در حالت دو دامنه براي فرضيه اول…………………………………………….98
جدول4-9- آزمون t-test در حالت يک دامنه براي فرضيه اول……………………………………………99
جدول4-10- آزمون فريدمن…………………………………………………………………………………………….100
جدول4-11- ميانگين رتبه ها…………………………………………………………………………………………. 100
جدول4-12- آمار توصيفي ظرفيت چارچوب سازماني………………………………………………………101
جدول4-13- آزمون t استيودنت در حالت دو دامنه…………………………………………………………..102
جدول4-14- آزمون t-test در حالت يک دامنه……………………………………………………………….103
جدول4-15- آزمون فريدمن………………………………………………………………………………………….104
جدول4-16- ميانگين رتبه ها……………………………………………………………………………………… 104
جدول4-17- آمار توصيفي ظرفيت مديريت دانش…………………………………………………………..106
جدول4-18- آزمون t استيودنت…………………………………………………………………………………..106
جدول4-19- آزمون t-test در حالت يک دامنه……………………………………………………………..107
جدول4-20- آزمون فريدمن………………………………………………………………………………………..107
جدول4-21- ميانگين رتبه ها…………………………………………………………………………………….. 108
جدول4-22- آمار توصيفي ظرفيت مديريت دانش………………………………………………………….109
جدول4-23- آزمون t استيودنت…………………………………………………………………………………..110
جدول4-24- آزمون t-test در حالت يک دامنه……………………………………………………………..110
جدول4-25- آزمون فريدمن……………………………………………………………………………………….111
جدول4-26- ميانگين رتبه ها……………………………………………………………………………………. 111
جدول4-27- آمار توصيفي ظرفيت فناوري…………………………………………………………………..113
جدول4-28- آزمون t استيودنت………………………………………………………………………………….113
جدول4-29- آزمون t-test در حالت يک دامنه…………………………………………………………….114
جدول4-30- آزمون فريدمن……………………………………………………………………………………….114
جدول4-31- ميانگين رتبه ها……………………………………………………………………………………. 115
جدول4-32- نتايج نهايي مرحله ارزيابي مقتضيات وجودي سازمان…………………………………116
جدول4-33- مقايسات زوجي معيارها…………………………………………………………………………118
جدول4-34- مقايسات زوجي شاخص ها پس از محاسبه ميانگين هندسي……………………….119
جدول4-35- محاسبه جمع ستون ها……………………………………………………………………………120
جدول4-36- نرمالايز کردن وزن ها……………………………………………………………………………..121
جدول4-37- متوسط سطري جدول مقايسات زوجي……………………………………………………..121
جدول4-38- متوسط سطري جدول مقايسات زوجي……………………………………………………122
جدول4-39- محاسبه ماتريس بردار مجموع وزني…………………………………………………………123
جدول4-40- ماتريس اوليه نظرات متخصصان…………………………………………………………….. 126
جدول4-41- محاسبه ميانگين هندسي نظرات و تشکيل ماتريس تصميم گيري………………….128
جدول4-42- نرمال سازي ماتريس تصميم گيري…………………………………………………………..130
جدول4-43- ماتريس وزن معيارها …………………………………………………………………………….132
جدول4-44- تعيين بهترين و بدترين مقدار از ميان مقادير موجود براي هر شاخص…………133
جدول4-45- مربوط به محاسبه مقادير S و R ……………………………………………………… 135
جدول4-46- مقادير S و R ………………………………………………………………………………. 136
جدول4-47- محاسبه مقدار Q و مشخص کردن شماره اولويت ها……………………………. 138
جدول4-48- ترتيب اولويت بر اساسS،RوQ ………………………………………………………..140
جدول4-49- اولويت بندي نهايي زيرمعيارها بر اساسS، Rو Q ………………………………..142
جدول5-1- وضع موجود و ترتيب اولويت زير معيارها……………………………………………….. 149
فهرست اشکال و نمودارها
شکل 2-1- روابط داده، دانش و اطلاعات…………………………………………………………………..18
شکل2-2- معيارهاي اصلي مورد بررسي در تحقيق……………………………………………………..42
شکل2-3- مدل هاي MADM با توجه به طبقه بندي جبراني و غيرجبراني………………….55
شکل 2-4- انواع روش هاي MADMاز نظر کاربرد………………………………………………….57
شکل2-5- مدل مفهومي تحقيق…………………………………………………………………………………62
شکل3-1- روند عملياتي تحقيق………………………………………………………………………………..66
شکل4-1- رتبه بندي زير معيارهاي ظرفيت افراد و فرهنگ سازمان……………………………… 100
شکل4-2- رتبه بندي زير معيارهاي ظرفيت چارچوب سازماني…………………………………..105
شکل4-3- رتبه بندي زير معيارهاي ظرفيت مديريت تغيير………………………………………….108
شکل4-4- رتبه بندي زير معيارهاي ظرفيت مديريت دانش…………………………………………112
شکل4-5- رتبه بندي زير معيارهاي ظرفيت فناوري……………………………………………………115
چکيده
ارزيابي مقتضيات جهت استقرار مديريت دانش، اولين گام در استقرار مديريت دانش است که کليه سازمان ها ملزم به انجام آن در اين مسير هستند، زيرا اگر مقتضيات، زيرساخت ها و پيش نيازهاي مناسب و لازم براي استفاده از چنين فرآيندي فراهم نباشد حاصلي به جزء اتلاف منابع انساني، وقت و منابع مالي نخواهد داشت. در اين تحقيق به بررسي مقتضيات وجودي سازمان جهت استقرار مديريت دانش در سازمان صنايع دريايي- گروه شناورهاي اثرسطحي پرداخته شده است.
اين تحقيق از نوع توصيفي اکتشافي مي باشد. در مرحله اول با توجه به مطالعات پيشين انجام شده، مقتضيات مديريت دانش شناسايي و بومي سازي شدند. در مرحله دوم، وضعيت مقتضيات وجودي سازمان در قالب پنج معيار، 21زير معيار و 48 گزاره از طريق پرسشنامه مورد بررسي قرار گرفت. داده هاي حاصل از پرسش نامه اين مرحله، از طريق نرم افزار SPSS16 مورد تجزيه و تحليل آماري قرار گرفت. د ر مرحله سوم، زير معيارها بر اساس ميزان اهميت و کاربرد آن ها در مراحل مختلف چرخه دانش، با استفاده از روش ويکور که از روش هاي تصميم گيري چند معياره است، اولويت بندي گرديدند.
در بررسي وضعيت مقتضيات وجودي مديريت دانش، سازمان در سه معيار ظرفيت چارچوب سازمان، ظرفيت مديريت دانش و ظرفيت فناوري، وضعيت مناسبي داشت و در دو معيار ظرفيت افراد و فرهنگ سازمان و ظرفيت مديريت تغيير در وضعيت مناسبي قرار نداشت. در اولويت بندي زيرمعيارها، حمايت و تعهد مديريت، مشارکت کارکنان و آموزش به ترتيب بيشترين اهميت را به خود اختصاص دادند.
نتايج حاصل از اين پژوهش مي تواند مورد استفاده سازمان هاي صنعتي و نظامي، خصوصاٌ سازمان صنايع دريايي-گروه شناورهاي اثر سطحي جهت پياده سازي مديريت دانش، قرار گيرد.
واژگان کليدي: مديريت دانش، ارزيابي مقتضيات، اولويت بندي، گروه شناورهاي اثرسطحي.
فصل اول:
کليات تحقيق
1-1- مقدمه
در عصر امروز،‌ دانش موجود درسازمان ها ازمهمترين دارايي هاي آنها محسوب مي شود و توانسته است خود را به عنوان يکي از اثربخش ترين وچالش برانگيزترين موضوعات مديريتي معرفي نمايد.
مديريت دانش شيوه جديدي براي تفکر در مورد سازمان و تسهيم منابع فکري و خلاقانه سازمان است و به تلاش هايي اشاره دارد که به صورت سيستماتيک براي يافتن، ساماندهي و قابل دسترس نمودن سرمايه هاي فکري سازمان و تقويت فرهنگ يادگيري مستمر و تسهيم دانش در سازمان صورت مي گيرد(ال دفت، 1377).
مقتضيات مديريت دانش مي تواند به عنوان عواملي تعريف شود که اگر به طور مناسبي لحاظ گردند منجر به اطمينان يافتن سازمان به دستيابي به يک مزيت رقابتي و موفقيت اجراي يک رويکرد گردند(محمدي، 1387) (روکارت، 1979).
داونپورت و پرابست1 با انجام مطالعه موردي و بررسي شرکت هاي بزرگي مانند آمازون دات کام، ليستي از عوامل کليدي موفقيت را براي پياده سازي مديريت دانش ارائه کرده اند که عبارتند از: رهبري، اندازه گيري عملکرد، خط مشي سازماني، کسب و اشتراک دانش، ساختار سيستم هاي اطلاعاتي، الگوبرداري و آموزش(داونپورت و پرابست، 2002).
انصاري و نوروز نژاد2(2013) در راستاي اولويت بندي شاخص هاي مديريت دانش، در تحقيقي که در سازمان اوراق بهادار انجام دادند، با استفاده از روشTOPSISتاپسيس، 26زير معيار را بر اساس شش معيار اصلي خلق دانش،اکتساب دانش، يادگيري سازماني،به اشتراک گذاشتن دانش، بهره برداري از دانش و ذخيره سازي دانش مورد بررسي قرار دادند. اين معيارهاي اصلي دربرگيرنده شاخص ها و اهداف سازمان هستند که در راستاي آن ها، مديريت دانش پياده سازي مي شود. در اين تحقيق زير معيارهايي مانند کار تيمي، تداوم يادگيري و استفاده از افرادي که براي دانش سازماني ارزش قائل هستند، بالاترين اولويت را به دست آوردند و راه حل هاي قديمي بازيابي اطلاعات،اجراي ايده هاي جديد و آشنايي کارکنان با اينترنت، کمترين اولويت را به دست آوردند(انصاري و نوروزنژاد، 2013، 433-426).
محقر و همکاران(1391) در تحقيق خود در شرکت مکو يازده عامل را به عنوان عوامل موفقيت مديريت دانش شناسايي و سپس به رتبه بندي اين عوامل بر اساس روش گسترش عملکرد کيفيت فازي پرداخته اند. مديريت منابع انساني،حمايت و رهبري مديريت و زيرساخت سازماني بالاترين اولويت ها را به دست آورده اند(محقر و همکاران، 1391).
سعيدي3 و همکاران(2012)عوامل موثر در پياده سازي مديريت دانش را در قالب 33 زير معيار، بر اساس چهار شاخص اصلي جنبه استراتژيک، جنبه سازماني، جنبه زيرساخت ها، جنبه اجتماعي و فرهنگي و جنبه سرمايه اجتماعي در شرکت بهنوش، با استفاده از تکنيک تاپسيس فازي رتبه بندي کرده است. در اين تحقيق چشم انداز استراتژيک، تعهد مديريت و دسترسي به دانش بالاترين رتبه ها را به دست آوردند. هدف اصلي پياده سازي مديريت دانش در شرکت بهنوش، بهبود اوضاع شرکت، در پنج شاخص فوق بااستفاده از 33زيرمعيار است(سعيدي و همکاران، 2012، 1341-1335).
در پژوهش حاضر در ابتدا بر اساس مطالعات پيشين، زير معيارهايي براي سنجش مقتضيات و وضعيت زيرساخت هاي موجود براي پياده سازي مديريت دانش تعريف مي گردد و اين زير معيارها در قالب پنج معيار ظرفيت افراد و فرهنگ سازمان، ظرفيت چارچوب سازمان، ظرفيت مديريت دانش، ظرفيت مديريت تغيير و ظرفيت فناوري قرار مي گيرند و بر اساس آن ها به بررسي وضعيت مقتضيات مديريت دانش پرداخته خواهد شد. در ادامه زير معيارهاي سنجيده شده ، بر اساس ميزان اهميت و کاربرد آن ها در چرخه دانش اولويت بندي مي شوند.
1-2- بيان مسأله
در سال هاي اخير مديريت دانش به يك موضوع مهم و حياتي تبديل شده است. بحران دانش از آن جا شروع شد که بشر به عنوان موجود اجتماعي، نيازمند شد تا دانش را بين اجزاي سازنده آن مديريت نمايد.
جوامع علمي، تجاري، صنعتي و … همه بر اين باورند كه سازمان ها با قدرت دانش مي توانند برتري هاي بلند مدت خود را در عرصه هاي رقابتي حفظ كنند. مفهوم اساسي استقرار مديريت دانش در سازمان ها بر ايجاد و راه اندازي تدريجي چرخه دانش با توجه به ويژگي ها و نيازمندي هاي خاص هر سازمان استوار است. در اين راستا ضروري ترين و اساسي ترين گام، ايجاد يک تصوير روشن و دست يافتني از مجموعه اقدامات لازم و ضروري در زمينه مديريت دانش و تعيين جايگاه و ميزان کاربرد هر کدام از عوامل موثر و حمايتي در مراحل مختلف چرخه مديريت دانش مي باشد(جهانيان و بالي لاشک، 21،1389).
بديهي است اولين گام در جهت استقرار مديريت دانش نياز به شناسايي و ايجاد مقتضيات و زيرساخت هاي اوليه آن است. به عبارتي ديگر الگوي ارزيابي مقتضيات، دربردارنده مجموعه اي از روش ها، معيارها و شاخص هاي ارزيابي مقتضيات مديريت دانش است که به عنوان پيش نيازهاي ضروري استقرار مديريت دانش در حوزه هاي مختلف ايجاد مي شوند(جهانيان و بالي لاشک، 30،1389). از آن جايي که گروه شناور هاي جذب اثر سطحي قصد استقرار مديريت دانش را دارد طبيعتا لازم است پس از تعيين نقشه راه جامع استقرار، شناسايي مقتضيات و پيش نيازهاي موجود سازمان، مورد توجه قرار گيرد.
1-3- اهميت و ضرورت انجام تحقيق
مديريت دانش از عوامل حياتي و کليدي موفقيت سازمان هاست. دانشمندان در تحقيقات خود يافته اند كه مديريت دانش برخلاف مديريت هاي ديگر زودگذر نيست بلكه اثرات ماندگاري دارد. شرايط و فضاي رقابتي سازمان ها بيش از پيش پيچيده و به سرعت در حال تغيير است، به گونه اي كه سرعت تغيير در بيشتر سازمان ها به مراتب بيشتر از توان پاسخگويي و تطبيق آن هاست. تغييرات مستمر دانش نيز وضعيت عدم تعادل جديدي را براي سازمان ها به وجود آورده است. در اين ميان تنها سازمان هايي مي توانند به حيات خود ادامه دهند كه بتوانند مزيت رقابتي خود را حفظ نمايند. به نظر انديشمندان اين عرصه حفظ مزيت رقابتي و بقاء سازمان به كمك مديريت دانش امكان پذير است، به نحوي كه بتوان به طور مستمر به خلق دانش هاي نو در سازمان پرداخت(عباسي، 3،1388).
اجراي اثر بخش مديريت دانش مستلزم توجه به زيرساخت ها يا عوامل کليدي است که نقش کاتاليزور دارند و موجب تسهيل و توانمندي آن مي گردند. بنابراين سازمان ها هنگام طراحي و اجراي مديريت دانش، بايستي از زيرساخت هاي مورد نياز آن اطمينان حاصل کنند (راستوگي، 2000، 45).ارزيابي مقتضيات استقرار مديريت دانش اولين گام در استقرار مديريت دانش است که کليه سازمان ها ملزم به انجام آن در اين مسير هستند، زيرا اگر مقتضيات و پيش نيازهاي لازم براي استفاده از چنين فرآيندي فراهم نباشد حاصلي به جزء اتلاف منابع انساني، وقت و منابع مالي نخواهد داشت، پس سازمان ها قبل از هر اقدامي، بايد از وجود مقتضيات و پيش نيازهاي سازمان خود در ارتباط با استقرار، اطمينان حاصل نمايند تا در صورت مطلوب نبودن آن ها، نسبت به بهبود آن ها اقدام و پس از حصول اطمينان از مطلوب شدن آن ها ، به استقرار و پياده سازي مديريت دانش بپردازند.
سازمان مي بايست جهت برنامه ريزي صحيح، از ميزان اهميت و کاربرد هر کدام از اين مقتضيات و پيش نيازها در مراحل چرخه دانش آگاه باشد.
1-4- اهداف تحقيق
هدف اصلي
* بررسي وضعيت موجود سازمان جهت استقرار مديريت دانش
اهداف فرعي
* شناسايي پيش نيازهاي ضروري سازمان جهت استقرار مديريت دانش
* اولويت بندي مقتضيات مورد نياز در مسير استقرار مديريت دانش
* شناسايي نقاط قوت وضعف کليدي براي استقرار مديريت دانش
1-5- سوالات تحقيق
* سوال اول
ظرفيت مقتضيات افراد و فرهنگ سازمان، در صنايع مربوطه، براي استقرار مديريت دانش چگونه است؟
* سوال دوم
ظرفيت مقتضيات چارچوب سازماني، در صنايع مربوطه، براي استقرار مديريت دانش چگونه است؟
* سوال سوم
ظرفيت مقتضيات مديريت تغيير، در صنايع مربوطه، براي استقرار مديريت دانش چگونه است؟
* سوال چهارم
ظرفيت مقتضيات مديريت دانش، در صنايع مربوطه، براي استقرار مديريت دانش چگونه است؟
* سوال پنجم
ظرفيت مقتضيات فناوري، در صنايع مربوطه، براي استقرار مديريت دانش چگونه است؟
* سوال ششم
اولويت معيارها و زير معيارهاي بررسي شده مقتضيات سازمان بر اساس ميزان اهميت و کارآيي آن ها در مراحل چرخه دانش چگونه است؟
1-6- فرضيه‏هاي تحقيق
در اين تحقيق فرضيه هاي اول تا پنجم جواب گوي سوالات اول تا پنجم است و براي سوال ششم، با توجه به ماهيت آن، فرضيه اي تعيين نشده است.
* فرضيه اول
ظرفيت مقتضيات افراد و فرهنگ، در سازمان صنايع دريايي-گروه شناورهاي اثر سطحي، براي استقرار مديريت دانش مناسب است.
* فرضيه دوم
ظرفيت مقتضيات چارچوب سازماني، در سازمان صنايع دريايي-گروه شناورهاي اثر سطحي، براي استقرار مديريت دانش مناسب است.
* فرضيه سوم
ظرفيت مقتضيات مديريت تغيير، در سازمان صنايع دريايي-گروه شناورهاي اثر سطحي، براي استقرار مديريت دانش مناسب است.
* فرضيه چهارم
ظرفيت مقتضيات مديريت دانش، در سازمان صنايع دريايي-گروه شناورهاي اثر سطحي، براي استقرار مديريت دانش مناسب است.
* فرضيه پنجم
ظرفيت مقتضيات فناوري، در سازمان صنايع دريايي-گروه شناورهاي اثر سطحي، براي استقرار مديريت دانش مناسب است.
1-7- قلمرو تحقيق
در اين قسمت قلمرو موضوعي، زماني و مکاني اين تحقيق مشخص شده است.
قلمرو موضوعي
از نظر موضوعي، اين پژوهش به بررسي مقتضيات مديريت دانش و اولويت بندي آن ها، بر اساس ميزان اهميت و کاربردشان در مراحل پنج گانه چرخه دانش خواهد پرداخت.

قلمرو مکاني
از نظر مکاني، پژوهش حاضر در صنايع دريايي- گروه شناورهاي اثر سطحي استان فارس انجام شده است.
قلمرو زماني
زمستان 1391 و بهار و تابستان سال1392 زماني است که اين پژوهش به منظور بررسي وضعيت موجود مقتضيات استقرار مديريت دانش و اولويت بندي آن ها بر اساس ميزان اهميت و کاربردشان در مراحل چرخه دانش صورت پذيرفته است.
1-8- محدوديت هاي تحقيق
محدوديت هاي تحقيق آن دسته از عواملي هستند كه در مسيرجمع آوري اطلاعات و كسب نتايج مطلوب مانع ايجاد مي كند.اين محدوديت ها به دو دسته محدوديت هاي در اختيار محقق و محدوديت هاي خارج از اختيار محقق تقسيم مي شود. در حقيقت محدوديت هاي در اختيار محقق همان قلمروهاي تحيق هستند که در بالا به آن ها اشاره شده است و محدوديت هاي خارج از اختيار محقق به شرح زير است:
1- بازه زماني جهت جمع آوري پرسشنامه 15 روز تعيين گرديده بود که به دليل عدم حضور تعدادي از پرسنل که در مرخصي يا مأموريت هاي خارج از سازمان بودند لذا حدود ده روز ديگر، در جمع آوري اين پرسشنامه ها تأخير به وجود آمد.
2- هنگام پاسخ دهي پرسشنامه ها، وضعيت رواني پاسخ دهندگان براي محقق مشخص نبود.

1-9- اصطلاحات و تعاريف عملياتي
مديريت دانش
مديريت دانش فرآيند شناسايي دارايي هوشمند و ايجاد فرهنگ و زيرساخت هاي اطلاعاتي است که مشارکت و فراگيري را ترغيب مي نمايد. اين فرآيند به دنبال ايجاد يا به دست آوردن سرمايه هوشمند، پرورش و استفاده از تمام آن چيزي است که کارکنان مي دانند. اين سرمايه در سازمان هاي دانش محور امروز، زبان مشترکي است که ايده ها، مفاهيم و اطلاعات جديد را به کار گرفته و دانش جمعي را به وجود مي آورد که با انتقال آن به محصولات و خدمات جديد، ارزش افزوده ايجاد مي کند(متقي،1385).
مقتضيات وجودي سازمان جهت استقرار مديريت دانش
اين مقتضيات در پنج معيار اصلي شامل افراد و فرهنگ سازمان، چارچوب سازماني، مديريت تغيير، مديريت دانش و فناوري قرار مي گيرد.
ظرفيت افراد و فرهنگ سازمان
ظرفيت افراد و فرهنگ سازمان شامل چهار زير معيار است که عبارتند از فرهنگ يادگيري، فرهنگ شايسته محوري، فرهنگ کارتيمي و برداشت کارکنان از ميزان حمايت سازمان از آن ها.
ظرفيت چارچوب سازماني
ظرفيت چارچوب سازماني شامل هشت زير معيار است که عبارتند از کانال هاي ارتباطي درون سازمان، آموزش، نظام برنامه ريزي و مديريت استراتژيک، نظام ارزيابي و اندازه گيري عملکرد،پاداش و ارتقاء مبني بر عملکرد، سطح سيستم هاي مديريتي فراگير، بودجه و سطح نظام هاي عملياتي.
ظرفيت مديريت تغيير
ظرفيت مديريت تغيير شامل سه زير معيار است که عبارتند از حمايت و تعهد مديريت، مشارکت کارکنان و کيفيت اطلاع رساني و انتقال تغيير.
ظرفيت مديريت دانش
ظرفيت مديريت دانش شامل دو زير معيار است که عبارتند از وجود افراد پيشگام و آشنايي و آگاهي کارکنان نسبت به مديريت دانش.
ظرفيت فناوري
ظرفيت فناوري شامل چهار زير معيار است که عبارتند از وجود زيرساخت هاي فناوري مورد نياز، سواد اطلاعاتي کارکنان، سيستم هاي اطلاعاتي خاص واحد کاري و استفاده موثر از زيرساخت هاي فناوري.
چرخه دانش
چرخه دانش،چرخه اي است که ارتباط صحيح را بين عملکردها و فعاليت هاي سازمان با پايگاه دانش آن برقرار مي نمايد و سازمان را قادر مي سازد عملکردها و فعاليت هاي خود را با محوريت دانش پيش ببرد(جهانيان و بالي لاشک1389،20).اين چرخه شامل پنج مرحله است که عبارتند از يادگيري/شناسايي دانش، کسب/اعتبار دهي دانش، ساختار دهي/سازماندهي دانش، به جريان انداختن دانش(شامل به اشتراک گذاري و انتقال دانش) و به کارگيري و به روز رساني دانش
فرايند تحليل سلسله مراتبي(AHP4)
اين فرايند گزينه هاي مختلف را در تصميم گيري دخالت داده و امکان تحليل حساسيت روي معيارها و زير معيارها را دارد. علاوه بر اين بر مبناي مقايسه زوجي بنا نهاده شده که قضاوت و محاسبات را تسهيل مي کند. همچنين ميزان سازگاري و ناسازگاري تصميم را نشان مي دهد که از مزاياي ممتاز اين تکنيک در تصميم گيري چندمعياره مي باشد(قدسي پور،1388،68).
ويکور(VIKOR5)
ويکور يکي از روش هاي توسعه يافته بهينه سازي چندمعياره سيستم هاي پيچيده است. اين روش براي حل مسائل تصميم گيري گسسته با معيارهاي نا متناسب و متعارض استفاده مي شود و مبناي آن برگرفته از روش برنامه ريزي سازشي و توافق جمعي است. اين روش روي دسته بندي و انتخاب از يک مجموعه معيارها بر اساس شاخص ها، معيارها را اولويت بندي يا رتبه بندي مي کند. در اين مدل همواره چند معيار وجود دارد که اين معيارها بر اساس چند شاخص به صورت مستقل ارزيابي مي شوند و در نهايت معيارها بر اساس ارزش و اهميتشان رتبه بندي مي گردند(اپريکويک، 2007، 516).
فصل دوم:
مروري بر ادبيات تحقيق و پيشينه تحقيق
2-1- مقدمه
در عصر امروز، دانش اساس رقابت است و سازمان ها براي ادامه حيات خود و کسب مزيت رقابتي پايدار بايد منابع دانش خود را غني سازي کنند. اين امر مهم و حياتي عصر حاضر، جزء با پياده سازي و ارج نهادن به مديريت دانش محقق نخواهد شد. در چند سال اخير، سازمان ها و شرکت هاي مختلف، پيوستن به مديريت دانش را آغاز کرده اند که ظهور واژگان جديدي چون مديريت دانش، مهندسي دانش، دانش کاران و سازمان هاي دانش مدار، صحتي بر اين گفتار ما است. پيتر دراکر با به کارگيري اين واژگان، خبر از ايجاد نوع جديدي از سازمان ها را مي دهد که در آن ها به جاي قدرت بازو، قدرت ذهن حاکميت دارد.
مديريت دانش فرآيند شناسايي دارايي هوشمند و ايجاد فرهنگ و زيرساخت هاي اطلاعاتي است که مشارکت و فراگيري را ترغيب مي نمايد. اين فرآيند به دنبال ايجاد يا به دست آوردن سرمايه هوشمند، پرورش و استفاده از تمام آن چيزي است که کارکنان مي دانند؛ اين سرمايه در سازمان هاي دانش محور امروز، زبان مشترکي است که ايده ها، مفاهيم و اطلاعات جديد را به کار گرفته و دانش جمعي را به وجود مي آورد که با انتقال آن به محصولات و خدمات جديد، ارزش افزوده ايجاد مي کند(متقي،1385،25).
در فصل اول، کليات اين پژوهش شرح داده شد. در اين فصل ادبيات نظري و پيشينه پژوهش مورد بررسي قرار مي گيرد. مطالب اين فصل، در قالب پنج گام مطرح مي گردد.
در گام اول مروري بر تاريخچه، مفاهيم، تعاريف، اصول و کاربرد هاي مديريت دانش خواهيم داشت و چرخه دانش مورد استفاده در اين تحقيق، به عنوان شاخص اندازه گيري در مرحله اولويت بندي، تعريف و مورد بررسي قرار مي گيرد. در گام دوم، بر اساس مطالعات پيشين انجام شده در زمينه مقتضيات، زيرساخت ها و عوامل موفقيت مديريت دانش، معيارها و زير معيارهاي مورد نياز جهت سنجش وضعيت موجود مقتضيات سازمان مورد مطالعه، استخراج گرديده است. در گام سوم، تعدادي از مطالعات که به اولويت بندي معيارها و زير معيارهاي مديريت دانش پرداخته اند، آورده شده است. در گام چهارم، به توضيح و تبيين روش هاي تصميم گيري چند معياره، خصوصاً ويکور که روش انتخابي جهت اولويت بندي زير معيارها در اين تحقيق است مي پردازيم و در گام آخر، به جمع بندي مطالب اين فصل پرداخته خواهد شد.
2-2- تاريخچه مديريت دانش
بيان دقيق تاريخچه پيدايش مديريت دانش امکان پذير نمي باشد. در حقيقت مديريت دانش از نخستين سال هاي زندگي بشر و حتي در عصر شکار نيز وجود داشته است و بشر به جمع آوري و انتقال اطلاعات و دانش مرتبط با موضوع شکار و گسترش درک و شناخت خود از محيط پيرامونشان در زمينه هاي ميزان منابع غذايي و فرصت ها و خطرات موجود در قلمروشان مي پرداختند. دانش به منظور تأمين نيازها در دوره هاي تاريخي پس از آن، از جمله عصر کشاورزي و صنعت به کارگيري گرديد. مديريت دانش مفهومي تازه در تاريخ رشد بشر محسوب نمي شود، اين در حالي است که واژه مديريت دانش در سالهاي اخير عموميت بيشتري يافته است(مينگ يو،1384،15).
ريشه اصلي مديريت دانش به انقلاب صنعتي، در قرون هجده و نوزده ميلادي و مطرح شدن تفکرات مديريتي و علم مديريت انساني و توانايي هاي ذهني که در خود ذخيره دارد، بر مي گردد(منوريان،1385،3).
مارشال در سال 1965 ادعا کرد که دانش بخش اعظم سرمايه را تشکيل مي دهد. کوهن در سال 1970تأييد کرد که دانش به خودي خود، سرمايه مشترک يک گروه است. در سال 1972هابرمس به اين نکته اشاره کرد که دانش نبايد به عنوان يک متغير انتزاعي تلقي شود، بلکه محصولي مبتني بر اراده است(کاستاس و پساراس1385).
در سال 1979، حسابدار سوئدي به نام کارل اريک سيوبي که بعدها به عنوان يکي از بنيانگذاران علم مديريت دانش معرفي شد، با پرسشي بزرگ روبرو گرديد. وي متوجه شده بود که ترازنامه مالي شرکت او، تنها ارزش دارايي هاي فيزيکي آن را که شامل چند ميز و ماشين تحرير بود نشان مي دهد در صورتي که ارزش واقعي سازمان، وابسته به شايستگي کارکنان سازمان و چيزي را که جمع کارمندان سازمان به عنوان يک فکر و مغز جمعي تشکيل مي دادند وابسته است. سيوبي اين يافته را با نام ((دارايي فکري)) و دارايي نا ملموس ))معرفي کرد و آن را در کنار دارايي هاي ملموس قرار داد(کاوياني و نيازي،1386،56).
از صاحب نظراني که در شکل گيري مباني نظري مديريت دانش نقش مهمي داشتند که در ميان آن ها افراد مشهوري چون پيتر دراکر، پل استراس من و پيتر سنگه در آمريکا ديده مي شوند. دراکر و استراس من بر اهميت فزاينده اطلاعات و دانش آشکار به عنوان منابع مهم سازماني تأکيد کردند و پيتر سنگه بر سازمان هاي ياد گيرنده به عنوان بعد فرهنگي مديريت دانش تأکيد کردند(شفيع زاده،1386، 44-38).
دهه 1980 شاهد توسعه سيستم ها براي مديريت دانش از طريق هوش مصنوعي و سيستم هاي هوشمند بود که مفاهيمي همچون کسب دانش، مهندسي دانش و سيستم هاي مبتني بر دانش را مطرح کردند. در سال 1989براي آماده سازي مديريت دانش بر پايه فناوري کنسرسيومي از سازمان ها در آمريکا کار خود را آغاز نمود تا پيش گامي خود را براي منظور نمودن مديريت دانش به عنوان سرمايه در سازمان ها اعلان نمايد. مقاله هاي مرتبط با مديريت دانش ابتدا در نشرياتي همچون ارگانيزيشنال، هاروارد بيزينس و ساينس به چاپ مي رسيدند(ياريگر روش،1382،39-37).
مديريت دانش در اويل دهه 1990به صورت جدي وارد مباحث سازماني گرديد، گرچه بحث و مذاکره در رابطه با دانش خيلي پيش تر آغاز شده بود(الواني،1388،281).
نوناکودر سال1995کتاب شرکت دانش آفرين را نوشت و براي اولين بار اصطلاح مديريت دانش را به کار برد. شايد بتوان گفت وسيع ترين کار تحقيقاتي در زمينه مديريت دانش تا به امروز، در سال1995 توسط نوناکا و تاکيشي در سازمان خلق دانش تحت عنوان ((چگونه شرکت هاي ژاپني نوآوري و پويايي را به وجود آوردند؟)) صورت پذيرفته است(عدلي،1387،39).
در جدول 1-2 نخستين تلاش ها در راستاي مديريت دانش آورده شده است.
جدول2-1-نخستين تلاشها در راستاي مديريت دانش(احمدي و صالحي،1390،4)
محقق(طرح کننده)سالرويدادسيوبي/کونراد1986ترازنامه شهودکارل ويگ1986ابداع مفهوم مديريت دانششرکت ها مشاور مديريتي بزرگ1989شروع تلاش هاي دروني براي اداره رسمي دانشارزش واترهاوس1989يکي از نخستين ها براي تکميل مديريت دانش در استراتژي تجاري اشنوناکا و تاکوچي(بازبيني تجاري هاروارد)1991يکي از نخستين مقالات منتشر شده در زمينه مديريت دانشتام استوارت1991اهميت به سرمايه فکريکارل ويگ(کتاب اساس مديريت دانش)1993يکي از نخستين کتاب هاي منتشر شده در مورد مديريت دانشپيتر دراکر1994منبع دانششبکه ارتباطي دانش مديريت1994نخستين کنفرانس مديريت دانششرکت بزرگ مشاوره1994نخستين شرکتي که خدمات دانش مديريت را به مشتريان پيشنهاد داد.استنفورد پال رومر1995دانش به عنوان منبع بي پاياننوناکا و تاکوچي1995کتاب شرکت دانش آفريندروتي لئونارد بارتون1995کتاب سرچشمه هاي دانشانواع شرکت ها و مشاغل1996انفجار پر سر و صداي الحاق ها و فعاليت ها
از نظر تاريخي، ما مي توانيم سه نسل از مديريت دانش را از يکديگر متمايز کنيم. دوره اول که در بين سال هاي 1990 تا 1995واقع شده است و در طي اين نسل بسياري از اقدامات در جهت ارائه تعاريف مديريت دانش، بررسي فوايد بالقوه مديريت دانش براي تجارت و طراحي پروژه هاي تخصصي مديريت دانش صورت گرفت. نسل دوم مديريت دانش از سال 1996 آغاز گرديد و بسياري از سازمان هاي پيشرفته، پست هاي جديد سازماني براي مديريت دانش در نظر گرفتند. اين نسل بر اين نکته تأکيد مي کند که مديريت دانش درباره تغيير نظام مند سازماني است جايي که شيوه هاي مديريتي، نظام هاي سنجش، ابزارها و مديريت محتوا نياز به گسترش مشترک دارند و اکنون ما در نسل سوم مديريت دانش به سر مي بريم، نسلي که در آن مديريت دانش با الگو ها و روش هاي جديد مي خواهد که خود را با فلسفه وجودي سازمان، استراتژي، اهداف، شيوه ها و نظام هاي سازماني يکپارچه کند و به محرکي براي کار روزانه کارکنان تبديل شود. اين نسل بر پيوند ميان دانستن و عمل تأکيد مي کند. سابقه پياده سازي مديريت دانش در سازمان هاي ايراني به حدود سال1384 بازمي گردد، البته تا پيش از اين تاريخ هم، برخي تجربيات مرتبط با فرآيندهاي مديريت دانش در برخي از سازمان ها و عمدتاً تحت نظر واحدهاي منابع انساني و تحقيقات صورت پذيرفته بود که به دليل عدم هدفمندي مشخص و مبتني بودن بر يک برداشت کلي از مفاهيم مديريت دانش عملاً نتوانستند که موفقيت چشم گيري کسب کنند و توجه چنداني را به خود جلب نکردند. اما سال 1384شاهد ظهور سازمان هايي بود که به دنبال راهکارهايي براي استخراج دانش خبرگان خود در وهله اول و سپس تسهيم دانش هاي سازماني ميان کليه اعضاي سازمان بودند(قليچ لي،1388،23).
2-3-مفاهيم مديريت دانش
پيش از آن که وارد بحث مديريت دانش شويم لازم است که به تبيين داده، اطلاعات، دانش و سلسله مراتب دانش که همان گذر از داده به اطلاعات و سپس به دانش را نشان مي دهد بپردازيم(حق نظر،1388).شکل 1-2 نشان دهنده وضعيت اين مفاهيم است.
شکل2-1- روابط داده، دانش و اطلاعات(احمدي و صالحي،1390،13)
داده
داده ها که اولين سطح مديريت دانش را تشکيل مي دهند عبارتند از ارقام، اعداد، نمودارها و نظاير اين ها که به خودي خود توليد معني نمي کنند. در واقع مي توان گفت که داده ها رشته واقعيت هاي عيني و مجرد در مورد رويدادها هستند(ابطحي و صلواتي،5،1385).
ردمن معتقد است که داده ها عناصر اصلي اطلاعات هستند(ردمن،1381،83). داده يک واقعيت از يک موقعيت و يا يک مورد از يک زمينه خاص، بدون ارتباط با ديگر چيزهاست. داده ها حداقل متن را دارند و به تنهايي مفهوم موضوع بزرگتري را القاء نمي کنند تا زماني که مورد پردازش واقع شوند(نوروزيان،1384،24).
اطلاعات
دومين سطح مديريت دانش را اطلاعات تشکيل مي دهد. اطلاعات مجموعه اي از داده ها هستند که در ذهن دريافت کننده آن ها ايجاد معني مي کنند(سرلک و فراتي،9،1387).
بنا به گفته استونير، داده يك سري از واقعيتها و مشاهدات غير مرتبط است. اين دادهها ممكن است با تحليل، ارجاع متقابل، گزينش، جورکردن، خلاصهسازي يا سازمان دادن تبديل به اطلاعات شوند. الگوهاي اطلاعات هم به نوبه خود ميتوانند به يك بدنه منسجم از دانش تبديل شوند. دانش از يك بدنه سازمان يافته از اطلاعات تشكيل شده است(زينس،2007،482).
اطلاعات زماني ارزش پيدا مي کند که براي يک بعد خاص، يک فرد خاص، يک هدف خاص و در زمان خاص گردآوري و آماده شود، لذا اطلاعاتي که براي يک مدير جنبه اطلاعاتي دارد، براي مدير ديگر ممکن است اصلاً ارزشي نداشته باشد(اخوان عاملي،1375،40). اطلاعات داده هاي ترکيبي و مرتبط، همراه با زمينه و تفسير آن است. ارتباط داده ها ممکن است بيان کننده اطلاعات نباشد، ممکن است صرف ارتباط داده ها، اطلاعات منجر نگردد مگر اينکه موجب درک مفهوم آن ها باشد. اطلاعات در حقيقت داده هاي خلاصه شده را دربر مي گيرد که گروه بندي، ذخيره، پالايش، سازماندهي و پالايش شده اند تا بتوانند زمينه را روشن سازد. اطلاعات معمولاً به شکل اعداد و ارقام، کلمات و گزاره هاي انباشته شده را به خود مي گيرد و اعداد و گزاره ها را به صورت خلاصه شده ارائه مي کند. اين اطلاعات مي توانند جهت تصميم گيري در اختيار مديران قرار گيرد(نوروزيان،1384،25).
دانش
دانش را به سادگي نمي توان تعريف کرد و رابطه اش با اطلاعات بسيار پيچيده است. برخي معتقدند دانش پيوندي است که افراد بين اطلاعات و کاربردهاي نيروي بالقوه آن مي سازند، در ضمن دانش به عمل، نزديکتر از اطلاعات و داده هاست. انديشمندان مختلف، از ديدگاه هاي متفاوتي دانش را تعريف کرده اند. برخي دانش را مبناي کارکرد آن تعريف کرده و برخي ديگر آن را با توجه به چگونگي شکل گيري تعريف کرده اند. کارل اسويبي، يکي از مشاوران عمده مديريت دانش، اين انديشمندان را تقسيم بندي کرده است(رادينگ،1383،16) :
*گروه اول دانش پژوهاني هستند که اسويبي آن ها را جمعيت دانش-شيء مي نامد؛ اين ها دانش را بر حسب نظريه اطلاعات تعريف مي کنند. اين گروه بر اين باورند که دانش اطلاعات مدار است و از طريق مديريت اطلاعات توليد مي شود.
*گروه دوم که اسويبي آن ها را گروه دانش-فرآيند مي نامد، دانش را بر حسب فلسفه، روانشناسي و جامعه شناسي تعريف مي کنند. اين دو گروه با هم همپوشي ندارند. آن ها به مفهوم دانش، از نقاط شروع، متفاوت نزديک مي شوند.
ارنست اند يانگ، دانش را چنين تعريف کرده است: آنچه افراد جهت انجام مشاغل خويش بدان نياز دارند(جهانديده کاظم پور،1381،10).
دانش، از اطلاعات و اطلاعات از داده ها ريشه مي گيرند. دانش شکل غني شده و بارور شده اطلاعات مي باشد که همراه با فهميدن چرايي و چگونگي است(سرلک و فراتي1387،10).
دانش مخلوط سيالي از تجربيات، ارزش ها، اطلاعات موجود و نگرش هاي نظام يافته است که چارچوبي براي ارزشيابي و بهره گيري از تجربيات و اطلاعات جديد به دست مي دهد، دانش در ذهن دانشور به وجود مي آيد و به کار مي رود. دانش در سازمان ها و نه تنها در مدارک و ذخاير دانش بلکه در رويه هاي کاري، فرآيندهاي سازماني، اعمال و هنجارها نيز مجسم مي شود. دانش در درون افراد وجود دارد و بخشي از پيچيدگي ندانسته هاي انساني است. تبديل داده به اطلاعات و سپس دانش، محور اصلي مديريت دانش است(جعفري مقدم،1382،8).
به طور کلي اين ديدگاه مورد قبول واقع شده است که دادهها به عنوان واقيعتهاي خام وقتي به اطلاعات تبديل ميشوند که در زمينه قرار بگيرند و در يک ساختار با معنايي ترکيب شوند و متعاقباً اطلاعات وقتي با تجربه و قضاوت همراه شود به دانش تبديل ميشود. اين ديدگاه نشان ميدهد که داده پيش زمينه اطلاعات مي باشد و اطلاعات پيش زمينه دانش ميباشد(تيان،ناکاموري و ويرزبيکي،2009،77).
در نهايت دانش را مي توان بر اساس چهار ديدگاه رايج در مورد دانش مطابق زير بيان کرد(جاشاپارا،2004،324) :
* دانش تنها از طريق تفکر عميق و يا مشاهده جهان به دست مي آيد.
* اگر ديگران را در دانش خود سهيم کنيم، از دانش ما کاسته نمي شود.
* دانش را مي توان مستقل از نحوه خلق آن يا کاربرد آن، به عنوان يک ماهيت يا محصول ارزيابي کرد.
* علم بالاترين شکل دانش است و انواع ديگر دانش از طريق علم به وجود مي آيند يا خلق مي شوند.
با وجود مطالبي که در بالا به آن ها اشاره شد ارائه تعريفي روشن از تفاوت بين اطلاعات و دانش مشکل است، زيرا هر دوي آن ها فرا گيرند و معمولاً به جاي يکديگر به کار مي روند. علاوه براين، اغلب برداشت هاي متفاوت درباره اين که آيا يک تکه خاص از اطلاعات ثبت شده عملاً دانش تلقي مي شود يا نه وجود دارد. در جدول 2-2 برخي از خصوصياتي که داده،اطلاعات و دانش را از هم جدا مي کنند آورده شده است(رادينگ،1383،39).
جدول 2-2- خصوصيات داده،اطلاعات و دانش(رادينگ،1383،40)
خصوصياتدادهاطلاعاتدانشسطح ظرافت*سطح پايين از ظرفيت
*ظرفيت اندک*ظرافت يکپارچه شده و انباشته*کاملاً انتزاعي
*حذف ظرفيتزمينه*بدون زمينه*تمام زمينه*زمينه گستردهدامنه*دامنه بسيار باريک*دامنه محدود به زمينه خاص*فراتر از دامنه اطلاعات گسترش دارد.به هنگام بودن*به هنگام نبودن*به هنگامي محدود*بدون زمان
2-4- انواع دانش از ديدگاه هاي مختلف
دانش از ديدگاه هاي مختلف طبقه بندي شده است که در اين



قیمت: تومان


پاسخ دهید