7896-17942

پژوهشی

مقاله

پژوهشی

مقاله

مجله آموزش پرستاری
1270002239263

Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

دوره 5، شماره 2، خرداد و تیر 1395
تاریخ دریافت مقاله: 17/1395/2 تاریخ پذیرش مقاله: 1394/10/22

واژگان کلیدی:
ضری ب همبس تگی پیرس ون و رگرس یون خط ی توس ط نســخه 18 نرم اف زار SPSS ص ورت گرف ت.
-31279796.

.

یافتهه ا: اکثری ت واحده ای موردپژوه ش ب ا فراوان ی 2/62 درص د دارای کیفی ت زندگ ی متوس طی بودن دهمچنی ن میانگی ن و انح راف معی ار کل ی اس ترس ش غلی 49/02 ± 115/02 ب رآورد ش د ک ه نش اندهندهاس ترس زی اد در پرس تاران ب ود. بی ن بع د کل ی س امت جس می و س امت روان ی ب ا تم ام ابع اد اس ترس
شــغلی به اســتثنای خــرده مقیــاس کنتــرل و حمایــت مســئولین ارتبــاط معنــیداری وجــود داشــت )50/0
P>(. همچنی ن بی ن جن س و نظ ام کاری باکیفی ت زندگ ی و نی ز بی ن س ن، س ابقه، وضعی ت تأه ل و نظ امکاری ب ا اس ترس ش غلی اف راد ارتب اط معن یدار آم اری وج ود داش ت )50/0 P>(.
نتیجه گیــری: یافتهه ا نش ان داد افزای ش اس ترس ش غلی پرس تاران ب ر برخ ی از ابع اد کیفی ت زندگ یآنــان تأثیــر منفــی میگــذارد. لــذا می بایســت مدیــران پرســتاری بــا آگاهــی از نتایــج ایــن پژوهــش، بــابرقــراری ارتبــاط صحیــح بــا پرســتاران و حمایــت آنــان در جهــت کاهــش نیازهــای فیزیکــی، فشــارهای روانش ناختی و مش ارکت کارکن ان در تصمیم گیریه ا در جه ت کاه ش اس ترس ش غلی عم ل نماین د ک همتعاقبــاً ســبب افزایــش کیفیــت کاری و کیفیــت زندگــی پرســتاران میگــردد. تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاریایران محفوظ است.
اس تاندارد انج ام گردی د. تجزی ه و تحلی ل دادهه ا ب ا اس تفاده از آزمونه ای آنالی ز واریان س، ت ی تس ت ،

کیفیت زندگیاسترس شغلیپرستاران
DOI: 10.20286/jne-05027
کیفیت زندگی و ارتباط آن با استرس شغلی در پرستاران شاغل در بیمارستانهای شهر ساری
داود نصیری زرین قبائی 1، *، فرشته طالب پور امیری 2، سید محمدرضا حسینی ولشکلایی 3، رضوان رجب زاده 4
دانش جوی کارشناس ی ارش د عل وم تش ریح، کمیت ه تحقیق ات دانش جویی، دانش کده پزش کی ،دانش گاه عل وم پزش کی مازن دران، س اری، ای ران
اسـتادیار، گ روه عل وم تش ریح، دانشـکده پزش کی، دانشـگاه عل وم پزشـکی مازنـدران، ســاری ،ای ران
دانشــجوی کارشناســی رادیولــوژی، کمیتــه تحقیقــات دانشــجویی، دانشــگاه علــوم پزشــکی مازنــدران، ســاری، ایــران
دانشجوی دکتری اپیدمیولوژی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران
1542419884

* نویس نده مس ئول: داود نصی ری زری ن قبائ ی، اس تادیار گ روه عل وم تش ریح، دانش کده پزش کی ،دانش گاه عل وم پزش کی مازن دران، س اری، ای ران. ایمی ل: ftaleb2001@yahoo.co.uk
چکیده
مقدم ه: کیفی ت زندگ ی ی ک مفه وم چندبع دی اس ت ک ه عوام ل مه م و متع ددی نظی ر وضعی ت جس می و روان ی ب ر آن تأثی ر میگ ذارد. از س ویی اس ترس ش غلی نی ز یک ی از عوام ل اساس ی در کاه ش به ره وری در س ازمانها اس ت. مطالع ه حاضـر باه دف بررس ی کیفی ت زندگ ی و ارتب اط آن ب ا اس ترس ش غلی در پرس تاران ش اغل در بیمارس تان های ش هر س اری در س ال 1394 انج ام ش د.
روش کار: مطالع ه حاض ر از ن وع توصیف ی تحلیل ی ب ود ک ه ب ر روی 940 نف ر از پرس تاران ش اغل در کلی ه بیمارســتان های شــهر ســاری، بــه روش سرشــماری انجــام شــد. گــردآوری دادههــای مطالعــه بــا اســتفاده از پرســشنامه کیفیــت زندگــی 36 ســؤالی و اســترس شــغلی HSE (Health and Safety Executive)
مقدمه
پرس تاران یک ی از مهم تری ن ارکان بخ ش درم ان هس تند ک ه ب ا توج ه ب ه وضعی ت ش غلی، مس ئول وظای ف مهم ی از قبی ل مراقبته ای روح ی و روان ی و نی ز فیزیک ی بیم ار میباش ند ک ه فعالیته ای ف وق در ص ورت ع دم رعای ت اص ول ایمن ی و نیــز آرامــش و رفــاه کاری، در بــروز اختــالات جســمانی و روحــی ایــن قشــر نقــش بســزایی دارد] 1[. در خصــوص آســیبهای فیزیکــی ناشــی از کار، آمــار حاصــل از مطالعــه بــر روی پرســتاران ایرانــی در ســال 2014، نشــان میدهــد تقریبـاً یکچهـارم افـراد از دردهـای جسـمانی مرتب ط بـاکار ازجمل ه درد کم ر رن ج میبرنـد و از ه ر س ه نف ر ی ک نف ر دچ ار کمردرده ای مرتب ط ب اکار میگ ردد] 2[. همچنی ن 4/7 درص د پرس تاران در ه ر هفت ه ب ه عل ت خس تگی روح ی ی ا ناتوان ی فیزیک ی ناش ی از کار غیب ت میکنن د ک ه 80 درص د بیش تر از س ایر گروهه ای حرف های اس ت] 3[ و ای ن عوام ل
باکیفیــت زندگــی آنــان در ارتبــاط بــوده و میتوانــد موجــب اخ ال در ام ور زندگ ی ایش ان گ ردد] 4[. در ص ورت مزم ن ش دن ای ن اخت الات، مش کات اجتماع ي، ش خصي، اقتصادي و روانــي بیشــماری بــراي فــرد بــه وجــود آمــده و میتوانــد باع ث ایج اد مش کات جنس ي و نی ز اف ت عملک رد در ف رد ش ود] 5[ و کیفی ت زندگ ي ف رد را دچ ار اخت ال ج دي نماید 6][. از س ویی کیفی ت زندگ ی ی ک مفه وم چندبع دی اس ت ک ه عوام ل مه م و متع ددی نظی ر وضعی ت جس می، روان ی ،عقیــده فــردی و ارتباطــات اجتماعــی بــر آن تأثیــر دارد] 7[.
یک ی از عوام ل مؤث ر در کیفی ت زندگ ی ش غل میباش د] 8[. وجــود محرکهــای فیزیکــی، روانــی و اجتماعــی در محیــط کار از عوامــل تنیدگــی بهحســاب میآینــد و اســترسها و فش ارها ب ر رف اه فیزیک ی و روحی-روان ی اث ر نامطل وب دارن د 9][. از س وی دیگ ر بعض ی از مش اغل ب ا تنیدگیه ای زی ادی هم راه ب وده و ای ن مس ئله معل ول ماهی ت آن مس ئولیتهای اینگونــه مشــاغل میباشــد] 10[. درگاهــی و همــکاران در مطالعــه خــود نشــان دادنــد دوســوم پرســتاران از کیفیــت زندگ ی خ ود رضای ت نداش تند و بیش ترین می زان نارضایت ی آن ان ب ه نیازه ای اولی ه و پای ه زندگ ی کاری و وج ود اس ترس در محیطه ای کار ب ود ک ه ب ر زندگ ی و ام ور ش خصی آن ان تأثی ر میگذاش ت] 11[. ل ذا ب ا توج ه ب ه اجتنابناپذی ر ب ودن برخ ی از عوام ل در حرف ه پرس تاری، ل زوم پیش گیری از آث ار روان ی و رفت اری در جه ت بهب ود کیفی ت زندگ ی و آم وزش روشهــای مقابلــهای ازجملــه وظایــف مدیــران ســازمانهای خدم ات بهداش تی درمان ی میباش د] 12[. بنابرای ن از عوام ل مهم ی ک ه در کیفی ت زندگ ی پرس تاران میتوان د اث ر س وئی داش ته باش د، تن ش ش غلی اس ت ک ه باع ث کاه ش رضای ت شــغلی و تعهــد ســازمانی میگــردد] 13[. از ســویی رســالت حرف ه پرس تاران، ارائ ه مراقبته ای بالین ی ب ا بهتری ن ش کل ممک ن ب ه بیم اران اس ت] 14[. کارای ی و بهب ود عملک رد آنان درنتیجــه رضایــت شــغلی و افــت خدمترســانی بــه دنبــال نبــودن شــاخصهای ســامت روان و متعاقــب آن اســترس ش غلی حاص ل م ی ش ود] 15[. بهرام ی و هم کاران محیط کار و بیمارس تان را در ایج اد اس ترس ش غلی و مش کات فیزیک ی و روانــی در کارکنــان و بخصــوص پرســتاران مؤثــر گــزارش کردهان د] 16[ و غ ام ن ژاد نی ز ضم ن اذع ان ب ه ای ن مس ئله ،تأکیــد نمــوده کــه ایــن مشــکات میتوانــد ســبب ایجــاد اخ ال در زندگ ی ش خصی ف رد گ ردد] 17[. توصی ف تأثی رات س طوح مختل ف اس ترس ش غلی ب ر پیامدهای ی مانن د س طح کیفیــت زندگــی مرتبــط بــا ســامت و انتخــاب راهبردهــایپیشــگیرانه مهــم اســت] 18, 19[. مطالعــات اندکــی بهطــورگس ترده ب ه بررس ی عوام ل خط ر روان ی اجتماع ی مرتب طباکیفی ت زندگ ی و اس ترس ش غلی در پرس تاران پرداختهان دو میبایس ت ای ن م وارد در ای ن گ روه عمیقت ر موردمطالع هق رار گی رد] 20[. ب ا توج ه ب ه پای گاه دادهه ای در دس ترس مطالع های ب ا عن وان کیفی ت زندگ ی و ارتب اط آن ب ا اس ترس شــغلی در پرســتاران موجــود نبــوده و لــذا بیشــتر کیفیــت زندگــی در پرســتاران را در ســطح متوســط بیــان نمودنــد 23-21][ و م روری ب ر مت ون نی ز حاک ی از وج ود اس ترس شــغلی متوســط در پرســتاران اســت] 11, 42, 25[ بــر ایــن قیــاس، چــون یکــی از مؤلفههــای کیفیــت زندگــی، ســامت روان میباشــد ایــن مطالعــه بــا فــرض اثرگــذاری معنــیدار اســترس شــغلی بــر ســطح کیفیــت زندگــی طراحــی شــد .بنابرای ن ب ا عنای ت ب ه اینک ه س طح کیفی ت زندگی پرس تاران در عملک رد آن ان در محی ط کار بس یار مه م ب وده و در س طح خدمترس انی ب ه بیم اران و سیس تم درمان ی نق ش اصل ی را ایف ا میکن د و از س ویی وج ود محرکه ای تن شزای ف راوان در محی ط کار پرس تاری، ل ذا اعتق اد ب ر ای ن اس ت ک ه نتای ج حاص ل از ای ن مطالع ه بتوان د بس تر لازم ب رای ارزیاب ی ابع اد کیفی ت زندگ ی و اس ترس ش غلی و شناس ایی عوام ل خط ر روانــی اجتماعــی و برنامهریــزی بــرای مداخــات پیشــگیرانه ب رای طراح ی مج دد ش غل پرس تاری جه ت افزای ش کارای ی و اثربخش ی فعالیته ای پرس تاران بیمارس تانها، کم ک ب ه مدی ران و تصمی م س ازان ام ر س امت را فراه م نمای د. ل ذا ای ن مطالع ه باه دف بررس ی کیفی ت زندگ ی و ارتب اط آن ب ا اس ترس ش غلی در بی ن پرس تاران ش اغل در بیمارس تانهای ش هر س اری در س ال 1394 انج ام ش د.
روش کار
مطالع ه حاض ر توصیف ی تحلیل ی ب وده ک ه در بی ن 940 نف ر از پرس تاران ش اغل در بیمارس تانهای س طح ش هر س اری در س ال 1394 انج ام پذیرف ت. جامع ه پژوه ش مطالع ه حاض ر را کلیــه پرســتارانی کــه در تمامــی بیمارســتانهای ســطح ش هر اع م از دولت ی و خصوص ی بودن د تش کیل م یداد ک ه جمع اً 8 بیمارس تان ب ود ک ه ب ه روش نمونهگی ری سرش ماری انج ام ش د. معیاره ای ورود ب ه مطالع ه ش امل پرس تار ب ودن ،داش تن حداق ل ی ک س ال س ابقه کاری، ع دم داش تن ش غل دوم بــود. داشــتن تجربــه اســترس شــدید و حــاد در 6 مــاه گذشــته )همچــون فــوت ناگهانــی نزدیــکان( و عــدم تمایــل ب ه هم کاری، معیاره ای خ روج از مطالع ه را تش کیل دادن د .
1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017

ب ود جه ت جم عآوری دادهه ا از س ه پرسش نامه مش خصاتف ردی، پرسش نامه کیفی ت زندگـی 36 س ؤالی و پرسش نامه اســترس شــغلی Health and Safety Executive( HSE( نســخه 7 اســتفاده شــد. پرسشــنامه دموگرافیــک شــامل ســؤالاتی درزمین ه ی س ن، جن س، وضعی ت تأه ل، وضعی ت تحصیل ی ،س ابقه کار، ش اخص ت وده بدن ی) BMI: Body Mass Index( و نظ ام کاری ب ود. پرسش نامه کیفی ت زندگ ی 36-SF دارای 63 س ؤال در هش ت خ رده مقی اس جزئ ی ب وده ک ه در دو مقیاس کلــی ســامت جســمی و ســامت روان طبقه بندیشــده اس ت، ب ه عبارت ی س امت جس می از مجم وع س ؤالات خ رده مقیاسهــای عملکــرد فیزیکــی بــا 10 ســؤال، محدودیــت جســمی بــا 4 ســؤال، درد جســمی بــا 2 ســؤال و ســامت عموم ی ب ا 5 س ؤال تشکیلش ده اس ت و س امت روان نی ز متشــکل از مجمــوع ســؤالات خــرده مقیاسهــای عملکــرد اجتماع ی ب ا 2 س ؤال، مش کات روح ی ب ا 3 س ؤال، س امت روان بــا 5 ســؤال و نشــاط بــا 4 ســؤال میباشــد. همچنیــن ی ک س ؤال دیگ ر بهط ور منف رد تغیی ر در وضعی ت س امتی ف رد را ط ی دورهای بررس ی مینمای د. امتیازه ای ه ر مقی اس از صفرت ا 100 متغی ر اس ت ک ه صف ر بدتری ن و 100 بهتری ن وضعیــت را در مقیــاس موردنظــر گــزارش میکنــد] 9[. ایــن پرسشــنامه توســط منتظــری و همــکاران در ســال 1385 بــر روی جمعیــت ســالم بــالای 15 ســؤال شــهر تهــران تعییــن اعتبــار شــده و ضریــب آلفــای کــرون بــاخ 77/0 تــا 09/0 گزارششــده اســت] 26[. پرسشــنامه HSE 35 ســؤالی نیــز در هف ت خ رده مقی اس] 1 :[27- نق ش )درک درس تکاری کارکن ان از س ازمان م ورد خدم ت خ ود( ب ا 5 س ؤال )س ؤالات 1، 4، 11، 31، 71(، 2- ارتب اط )افزای ش تمری ن و خصوصی ت مثب ت جه ت افزای ش ارتباط ات جمع ی و کاه ش کش مکش و درگیــری در محیــط کار( بــا 4 ســؤال )ســؤالات 5، 41، 12، 43(، 3- حمای ت مس ئولین )می زان حمایت ی ک ه فرد از س وی مدیری ت و نه اد خدمت ی خ ود دریاف ت میکن د( ب ا 5 س ؤال )س ؤالات 8، 32، 92، 33، 53(، 4- حمای ت هم کاران )می زان حمایت ی ک ه ف رد از س وی هم کاران خ ود دریاف ت میکن د( ب ا 4 س ؤال ) س ؤالات 7، 72، 42، 13(، 5- کنت رل )اینک ه ت ا چــه انــدازه میتــوان گفــت کــه یــک فــرد در مســیر انجــام کارهــای خــود میباشــد( بــا 6 ســؤال )ســؤالات 03، 01، 51، 19، 52، 2(، 6- تقاضــا )شــامل موضوعاتــی ماننــد بــارکاری ،خصوصی ات و محیط کاری( با 8 س ؤال )س ؤالات 81، 6، 9، 21، 16، 3، 02، 22( و 7- تغیی رات )نح وه س ازماندهی و تغیی رات نیروهــای یــک ســازمان( بــا 3 ســؤال )ســؤالات 23، 82، 62( تشکیلش ده اس ت. در ای ن پرسش نامه هرک دام از مقیاسه ا از 1 ت ا 5 نم ره ده ی میش وند ک ه در آن 1 حال ت مطل وب و 5 حال ت پراس ترس و نامطل وب اس ت ک ه ب ا توج ه ب ه نم ره کل ی اس ترس) ،0-35( بهعن وان اس ترس مطل وب، نم ره) 07-35( اس ترس ک م، نم ره) 70-105( اس ترس متوس ط، نم ره
105-140)( اســترس زیــاد و نمــره) 140-175( بهعنــوان نامطلــوب در نظــر گرفتــه مــی شــود] 28[. ازجملــه مزایــای ای ن پرسش نامه میت وان ب ه مطالع ات متن وع ب رای حص ول روای ی محت وی پرسش نامه و نی ز حیطهه ای متن وع و تع داد س ؤالات ک م ای ن پرسش نامه در مقاب ل پرسش نامههای رقی ب آن اش اره ک رد] 29[. اعتب ار پرسش نامه توس ط آزاد مرزآب ادی و هم کاران) 1391( موردبررس ی ق رار گرف ت و ب ا اس تفاده از ارزیاب ی ثب ات داخل ی حیطهه ای چن د س ؤالی تعیی ن ش د .ضری ب آلف ای ک رون ب اخ براب ر ب ا 78/0 ب ود ک ه ب ر اعتب ار مطل وب ای ن پرسش نامه دلال ت دارد] 28[. پژوهش گر پ س از اخ ذ مج وز از دانش گاه عل وم پزش کی مازن دران و ارائ ه آن ب ه بیمارس تانهای ش هر س اری در ط ول روزه ای هفت ه )ش نبه تــا پنجشــنبه( و دو شــیفت کاری صبــح و عصــر بهمنظــور دسترس ی ب ه تم ام کارکن ان ب ه بیمارس تانها مراجع ه و پ س از بی ان اه داف مطالع ه بهص ورت ف ردی و اخ ذ رضایتنام ه از آنه ا، پرسش نامه در اختی ار پرس تاران ق رار داده میش د و ب ا ص رف مدتزم ان لازم ک ه متناس ب ب ا درخواس ت پرس تار ب ا توج ه ب ه حج م کاری و س رعت در پاس خدهی ب ود ) بهط ور میانگیــن یــک ســاعت(، پرسشــنامهها توســط خــود شــخص پرســتار تکمیــل و درنهایــت توســط پژوهشــگر جمــعآوری میشــد. جهــت آنالیــز دادههــا از نســخه 18 نرمافــزار SPSS بــا اســتفاده از آمــار توصیفــی و آزمونهــای آنالیــز واریانــس ،ت ی تس ت، ضری ب همبس تگی پیرس ون و رگرس یون خطی در س طح معن یداری 05/0 اس تفاده گردی د. همچنی ن بهمنظ ور بررســی پیشفــرض نرمــال بــودن دادههــا و نیــز تعدیــل اثــر متغیرهــای مخدوش کنندههــا بــر روی متغیرهــای اصلــی ،بــه ترتیــب از آزمونهــای کولموگروف-اســمیرونف و PartialCorrelation اس تفاده ش د. یافتهها
1270002239263Downloaded from jne.ir at 10:22 +0330 on Wednesday October 11th 2017



قیمت: تومان


پاسخ دهید