November-December 2016, Volume 5, Issue 5 DOI: 10.21859/jne-05051 Assessment of Academic Failure Rate and Related Factors From the Perspective of Nursing Students of School of the Nursing and Midwifery Faculty, Kermanshah University of
Medical Sciences, in the First Semester of 2011-2012

Zahrasadat Mahdion 1, Alireza Khatony 2,*, Alireza Abdi 3, Faranak Jafary 4

MSc of Psychology, Nursing and Midwifery School, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran
Associate Professor in Nursing Education, Nursing and Midwifery School, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran
Assistance Professor of Nursing, Nursing and Midwifery School, Kermanshah University of
Medical sciences, Kermanshah, Iran
MSC of Community Health Nursing, Nursing and Midwifery School, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran
* Corresponding author: Alireza Khatony, Associate Professor in Nursing Education, Nursing and Midwifery School, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran. E-mail:
akhatony@gmail.com
Received: 30 Jun 2015 Accepted: 23 Nov 2016
Abstract
Introduction: Academic failure is a multifaceted common problem in the educational system, which imposes costs and causes frustration, lowering morale and resulting in negative social behaviors in students. Regarding the importance of identifying the academic failure factors, and controversial results of the existing researches in various regions, this study was conducted to determine the rate of academic failure and its related factors from the perspectives of nursing students of Kermanshah School of Nursing and Midwifery in 2011-2012.
Methods: In a descriptive-analytical study, among 359 nursing students, 33 were recruited. The sampling method was census in the group with academic failure (11 individuals) and systematic randomized for the group with academic success (22 individuals). The tool was a researcher-tailored valid and reliable questionnaire, which was completed by the participants. Data was analyzed using SPSS 16, descriptive and inferential statistics.
Results: In this study, the rate of academic failure was estimated at 3.06%, considering the total number of students (359 individuals) and the number of failed students (11 individuals), accordingly. The mean of familial factors was more than educational and individual factors. The statistical tests revealed that there was difference between failed and succeeded groups in terms of gender (P < 0.001), location of residence (P = 0.013), father’s profession (P = 0.009), planning for study (P = 0.024), and attitude to employment in the future (P < 0.001).
Conclusions: The findings showed negative effects of the following items on academic failure in nursing students: familial problems, male gender, living in the campus, lack of study planning, and negative attitude to employment in the future. Therefore, it is recommended to identify students at risk and provide them with counseling assistance.
Keywords: Nursing, Students; Educational Status; School Dropout

© 2016 Iranian Nursing Scientific Association (INA)
نشریه آموزش پرستاری مقاله پژوهشی

آذر و دی 5931، دوره 1، شماره 1 05051-DOI: 10.21859/jne بررسی میزان افت تحصیلی و عوامل مرتبط با آن از دیدگاه دانشجویان دانشکده پرستاری و مامایی کرمانشاه در نیمسال اول سال تحصیلی 35-5931

زهرا سادات مهدیون 1، علیرضا خاتونی 2،*، علیرضا عبدی 3، فرانک جعفری 4

کارشناس ارشد روانشناسی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
دانشیار آموزش پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
استادیار آموزش پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
کارشناس ارشد پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
* نویسنده مسئول: علیرضا خاتونی، دانشیار آموزش پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه ،
akhatony@gmail.com :کرمانشاه، ایران. ایمیل
تاریخ دریافت مقاله: 90/94/1304 تاریخ پذیرش مقاله: 93/90/1301
چکیده
مقدمه: افت تحصیلی یک مشکل چند بعدی و شایع در نظام آموزشی است که باعث اتلاف هزینه، سرخوردگی و از دست دادن روحیه و رفتارهای منفی اجتماعی در دانشجویان میشود. با توجه به ضرورت شناخت عوامل موثر بر این مشکل آموزشی و بحث بر انگیز بودن نتایج مطالعات موجود در خصوص علل افت تحصیلی در مناطق مختلف، مطالعه حاضر با هدف تعیین میزان افت تحصیلی و عوامل مرتبط با آن از دیدگاه دانشجویان دانشکده پرستاری و مامایی کرمانشاه در نیمسال اول سال تحصیلی 01-1309 انجام شد.
روش کار: در یک مطالعه توصیفی تحلیلی، 33 نفر از میان 310 نفر دانشجوی پرستاری وارد مطالعه شدند. روش نمونهگیری برای گروه با افت تحصیلی )11 نفر( به صورت سرشماری و برای گروه موفق) 22 نفر( تصادفی منظم بود. ابزار مورد استفاده پرسشنامه روا و پایای پژوهشگر ساخته بود، که توسط نمونههای پژوهش تکمیل گردید. دادهها با استفاده از آزمونهای توصیفی و استنباطی و نرمافزار SPSS 16 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
یافتهها: در این بررسی میزان افت تحصیلی با احتساب تعداد کل دانشجویان )310( و تعداد افرادی که افت تحصیلی )11 نفر( داشتند برابر با 90/3% برآورد شد. اثر علل خانوادگی برای افت تحصیلی بیشتر از علل آموزشی و فردی بود و آزمونهای آماری نشان داد که گروه موفق )بدون افت تحصیلی( با ناموفق )با افت تحصیلی( از لحاظ متغیرهای جنس) 991/9 > P(، محل سکونت) 913/9 = P(، شغل پدر) 990/9 = P(، برنامه ریزی برای مطالعه) 924/9 = P(، نگرش به آینده شغلی )991/9 > P( تفاوت معنادار داشتند.
نتیجه گیری: یافتههای این مطالعه حاکی از اثرات منفی مشکلات خانوادگی، مذکر بودن، زندگی در خوابگاه دانشجویی، عدم برنامهریزی درسی و نگرش منفی به آینده شغلی، بر میزان افت تحصیلی دانشجویان پرستاری بود ،لذا توصیه میشود اقدامات لازم درخصوص شناسایی دانشجویان مستعد و ارائه برنامههای مشاورهای لازم به آنها انجام گردد.
کلیدواژهها: دانشجویان، پرستاری، وضعیت آموزشی، ترک تحصیل
تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاری ایران محفوظ است.

مقدمه
دولتها و جوامع مختلف تحصیل را به عنوان یک ضرورت جهت کاهش فقر جهانی و افزایش سطح برابری، صلح و پایداری برای همه میدانند، و بدین منظور وظیفه تحصیل و تربیت نیروی انسانی کارآمد و موثر به مراکز دانشگاهی محول شده است، لذا از آنجایی که دانشجویان سرمایه-های انسانی گرانقدر هر کشوری از لحاظ خلاقیت، نوآوری و سازندگی محسوب میشوند، توجه به تربیت و آموزش آنها بسیار با اهمیت است )1(. در هر سازمان علمی، نظام آموزشی مانند ماشینی عمل میکند که در آن فراگیران بایستی براساس کیفیت و ویژگی های مورد انتظار تحول یابند. درصورتی که بازده مورد انتظار حاصل نشود، افت تحصیلی و اتلاف منابع آموزشی مطرح میشود )2(. افت تحصیلی یکی از مشکلات هر نظام آموزشی محسوب میشود که در میان دانشجویانرشته های مختلف، وجود دارد و مطالعات نشان میدهد که حدود 12%از دانشجویان دانشگاههای علوم پزشکی در طی تحصیل خود، حداقلبرای یک ترم تحصیلی مشروط می شوند )3, 4(. در مورد افت تحصیلی،تعابیر و تعاریف متفاوتی ارائه شده است که با معیارهایی نظیر مشروطی،تکرار درس، طولانی شدن مدت تحصیل، اخراج، انصراف، ترک تحصیلبررسی شده است )1( و وجه مشترک همه آنها ناتوانی و شکست در انجام و اتمام موفقیت آمیز دوره تحصیلات رسمی است که شامل جنبه های مختلف شکست تحصیلی می باشد )0(.
افت تحصیلی، نه به عنوان یک مشکل شخصی بلکه به عنوان یک معضل اساسی اجتماعی بایستی هر چه زودتر کشف شده و عوامل موثر در بروز آن شناسایی و رفع گردند؛ زیرا این مسئله علاوه بر اتلاف هزینه ها، بر اثر دیرتر راه یافتن فرد به بازار کار، سبب سرخوردگی و از دست دادن روحیه دانشجو شده و خسارات فراوانی نیز به خانواده ها، جامعه و کشور وارد می آورد. از سوی دیگر، افت تحصیلی ممکن است رفتارهای منفی اجتماعی، ترک تحصیل یا ترک خانواده، اعتیاد به مواد مخدر و الکل، و خودکشی را به دنبال داشته باشد )7(. اهمیت تبعات مزبور به حدی زیاد است که مهم ترین علت خودکشی در دانشجویان یکی از دانشگاه های آمریکا شکست تحصیلی بوده است )2, 3(. نتایج تحقیقات نشان میدهد که افت تحصیلی یک مشکل مهم و چند وجهی است و برای پیشگیری از آن باید به نقش عوامل متعدد توجه کرد؛ اکثر مطالعات انجام شده پیرامون افت تحصیلی تاکنون بر ویژگیهای روانشناختی دانشجویان و خصوصـیات اسـتاد، دانشکده و سیستم آموزشگاه متمرکز بوده است، درحالیکـه علل افت تحصـیلی را بایـد در مجموعـه عوامـل فـردی و خانوادگی، هم نشینان و ارتباطات، سیستم دانشکده، برنامه ریزی آموزشی و سطح علمی اساتید جستجو کرد )8(، همچنین پژوهشگران براین باورند که برای حل این مشکل به مشارکت فعالانه والدین، اساتید، مشاوران و روانشناسان نیازمند است )7(. با توجه به مخاطرات متعدد ناشی از افت تحصیلی، لزوم پیشگیری از آن از اهمیت فراوانی برخوردار است لذا وجود یک نظام آموزشی هوشیار که بتواند دانشجویان در معرض خطر را غربالگری و شناسایی کند ضروری مینماید. در همین رابطه، لازمه شناسایی دانشجویان در معرض خطر و پیشگیری از افت تحصیلی و تبعات آن، تبیین و شناسایی عوامل خطرساز نظیر عوامل دموگرافیک، سوابق تحصیلی و معدل دوره متوسطه می باشد) 0،2(. مطالعات متعددی در خصوص افت تحصیلی در ایران انجام شده است که دلایل این مشکل بر حسب محل پژوهش ،معیارهای افت تحصیلی و نمونههای مورد مطالعه متفاوت بوده است )1, 8(، لذا با توجه به تاثیر منفی افت تحصیلی بر دانشجو، خانواده و جامعه )0, 7(، و با توجه به عدم انجام چنین مطالعهای در دانشجویان پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، مطالعه حاضر با هدف تعیین میزان افت تحصیلی و عوامل مرتبط با آن از دیدگاه دانشجویان دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه مذکور در نیمسال اول سال تحصیلی 01-1309 انجام شد.
روش کار
این مطالعه به صورت توصیفی- تحلیلی- مقطعی انجام شد. جامعه پژوهش شامل کلیه دانشجویان مشغول به تحصیل در دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه در نیمسال اول سالتحصیلی 01-1309 بودند) 310 نفر(. نمونههای پژوهش شامل کلیهدانشجویان دچار افت تحصیلی )11 نفر( و به نسبت دو برابر) 22 نفر( از دانشجویان موفق بودند ،22 دانشجوی موفق جهت مقایسه با دانشجویان ناموفق وارد مطالعه شدند. در خصوص دانشجویان ناموفق )دچار افت تحصیلی(، روش نمونه گیری به صورت سرشماری بود و به این منظور کلیه دانشجویان ناموفق وارد مطالعه شدند. در خصوص دانشجویان موفق نیز از روش نمونه گیری تصادفی منظم استفاده گردید، بدین منظور فهرست اسامی 438 دانشجوی موفق از اداره آموزش دانشکده گرفته شد و بر اساس حروف الفبا شمارهگذاری گردید. از میان اسامی از عدد 1 تا 19 یک مورد به صورت تصادفی انتخاب شد سپس به عدد مذکور عدد 10 اضافه گردید و این روند ادامه یافت تا 22 نفر دانشجوی پرستاری انتخاب شدند. معیارهای ورود شامل مشغول به تحصیل بودن دانشجویان پرستاری و رضایت به تکمیل پرسشنامه بود و دانشجویانی که به دانشگاههای دیگر انتقالی گرفته و یا از سایر دانشگاهها مهمان شده بودند از مطالعه خارج شدند. در این پژوهش ،منظور از دانشجوی موفق دانشجویانی هستند که در نیم سال اول تحصیلی 1301-1309 دارای معدل مساوی یا بالاتر از 11 بوده و نیز در مقایسه با نیمسال قبل دچار افت معدل کمتر از 2 نمره نشدهاند ،همچنین دانشجویان ناموفق کسانی بودند که حداقل یکبار مشروط شدهاند و یا افت معدل به میزان 2 نمره نسبت به نیمسال قبل داشتند .این معیار در مطالعات مختلف بر اساس مشروط شدن حداقل یک نیمسال، تکرار پایه، ترک تحصیل زودرس، افت نمره معدل نسبت به نیمسال قبل، و معدل کمتر از 12 ذکر شده است )1, 8(. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه روا و پایای پژوهشگرساخته استفاده گردید که براساس مروری بر مطالعات موجود طراحی شده است. برای بررسی روایی ابزار از روش اعتبار محتوا استفاده شد و بدین منظور پرسشنامه در اختیار 12 نفر از اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه در زمینههای آموزش و پرستاری قرار گرفت و سپس نظرات اصلاحی آنها در پرسشنامه لحاظ گردید. برای بررسی پایایی ابزار، از روش همسانی درونی استفاده شد و میزان آلفای کرونباخ برابر 84/9 به دست آمد. پرسشنامه شامل دو قسمت است که بخش اول مربوط به اطلاعات جمعیتشناسی پاسخ دهندگان بود که شامل جنسیت، سن، وضعیت سکونت، معدل دیپلم، سهمیه ورودی، فاصله بین اخذ دیپلم تا ورود به دانشگاه، اشتغال به کار و وضعیت تاهل می باشد؛ بخش دوم شامل 30 سوال )عبارت( در رابطه با عوامل فردی )18 سوال(، عوامل خانوادگی )12 سوال(، و عوامل آموزشی )0 سوال( بود که از طریق معیار لیکرت و از نوع 1 انتخابی بود. برای هر کدام از پاسخ ها امتیازاتی به صورت ،نظری ندارم= 1، کاملا مخالف = 2، نسبتا مخالف = 3، نسبتا موافق = 4 و کاملا موافق= 1، در نظر گرفته شد. مجموع امتیازات بدست آمده در هر حیطه تقسیم بر تعداد مولفههای حیطه، نمره مورد نظر برای هر دسته از عوامل است که نمره بالاتر نمایانگر اهمیت بیشتر عامل مورد نظر برای افت تحصیلی است. جهت نمونهگیری، مجوزهای لازم از معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، و مرکز تحقیقات دانشکده پرستاری و مامایی گرفته شد، سپس پژوهشگر با همکاری اداره آموزش دانشکده پرستاری و مامایی، ابتدا فهرست اسامی دانشجویان موفق و ناموفق را استخراج نمود. در مرحله بعد نسبت به
هماهنگی تلفنی با دانشجویان موفق و ناموفق جهت حضور در دفترمشاوره اقدام گردید. بعد از مراجعه نمونهها، و توضیح اهداف مطالعه واطمینانبخشی در رابطه با حق گمنامی و محرمانه ماندن اطلاعاتشخصی، پرسشنامه ها توسط ایشان و در حضور مشاور دانشکده تکمیلگردیدند. داده ها پس از جمع آوری وارد نسخه 10 نرم افزار SPSSشدند و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. برای تجزیه و تحلیل داده هااز آمار توصیفی )میانگین، درصد فراوانی، انحراف معیار( و آمار تحلیلی )مجذور کا، تست کامل فیشر، آزمون تی مستقل، ضریب همبستگی اسپیرمن( استفاده گردید. همچنین برای بررسی نرمال بودن متغیرهای کمی از تست شاپیرو- ویلک استفاده گردید که براساس آن متغیرهای عوامل خانوادگی، عوامل آموزشی و عوامل شخصی در دو گروه نرمال بودند) 91/9 <P (. سطح معناداری همه آزمون ها کمتر از 91/9 در نظر گرفته شد.
یافتهها
از 33 دانشجوی مورد مطالعه ،10 نفر مذکر) 1/48%( و 32 نفر) 07%( مجرد بودند. میانگین و انحراف معیار سن برابر با 27/2 ± 03/22 سال بود که بیشتر آنها) 28 نفر ،8/84%( در گروه 23-29 سال بودند .13 نفر)



قیمت: تومان


پاسخ دهید