نشریه آموزش پرستاری مقاله پژوهشی

بهمن و اسفند 5931، دوره 1، شماره 6 05068-DOI: 10.21859/jne بررسی میزان سواد سلامت والدین دارای کودک دبستانی شهر ایلام در سال 5931

مصیب مظفری 1، میلاد برجی 2، 3، *

هیئت علمی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ایلام، ایران
دانشجوی ارشد پرستاری سلامت جامعه، باشگاه پژوهشگران جوان، دانشگاه آزاد اصفهان )خوراسگان(، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
5 پرستار، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ایران
* نویسنده مسئول: میلاد برجی، دانشجوی ارشد پرستاری سلامت جامعه ،باشگاه پژوهشگران جوان، دانشگاه آزاد اصفهان)خوراسگان(، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. ایمیل:

تاریخ دریافت مقاله: 53/31/1533 تاریخ پذیرش مقاله: 23/35/1533
چکیده
مقدمه: تعیین میزان سواد سلامت والدین و آگاهی آنها در رابطه با مسائل بهداشتی کودکان، کمک فراوانی به شناسایی و رفع نیازهای آموزشی والدین مینماید، لذا بررسی آن از وظایف پرستاران است. به همین دلیل پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان سواد سلامت والدین دارای کودک دبستانی شهر ایلام در سال 1534 انجام شد.
روش کار: در این پژوهش توصیفی – تحلیلی که در سال 1534 انجام شد، تعداد 533 زوج دارای کودک 6 تا 12 سال شهر ایلام به روش نمونه گیری خوشهای مورد بررسی قرار گرفتند. برای سنجش سواد سلامت والدین از پرسشنامه محقق ساخته سواد سلامت والدین دارای کودک سن مدرسه استفاده گردید. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده نرم افزار SPSS نسخه 23 و آزمونهای آماری توصیفی )میانگین و انحراف معیار( و آزمونهای آماری استنباطی )آزمون آنالیز واریانس یکطرفه( انجام گردید.
یافتهها: یافتهها نشان داد که میانگین سواد سلامت پدران و مادران به ترتیب برابر 74/13 ± 64/521 و 30/14±71/521 از 533 نمره بود که از نظر آماری اختلاف آماری معنی داری بین سواد سلامت پدر و مادر وجود نداشت. سواد سلامت پدران با افزایش سن و مادران با افزایش تحصیلات، افزوده میشد )33/3 >P (.
نتیجه گیری: با توجه به ارتباط تحصیلات و وضعیت اشتغال با سواد سلامت مادر، لازم است مداخلات لازم در جهت آموزش به والدین با تحصیلات پایین انجام گردد تا زمینه لازم را در جهت بهبود سواد سلامت والدین فراهم گردد.
کلیدواژهها: سواد سلامت، والدین، کودک دبستانی
تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاری ایران محفوظ است.

مقدمه
به میزان ظرفیت فرد برای کسب، درک و تفسیر اطلاعاتی که برای سلامتی ضروری میباشد، سواد سلامت گفته میشود )1(. سواد سلامت شامل مجموعه ای از مهارت ها و توانایی های مربوط به خواندن، شنیدن و تصمیم گیری کردن می باشد که فرد می تواند این توانایی ها را در موقعیت های مرتبط با سلامتی و در جهت ارتقاء آن بکار گیرد )2(. پایین بودن سواد سلامت با پیروی نکردن از دستورات پزشک، وضعیت سلامت ضعیف تر، استفاده نامناسب از داروهای تجویز شده، عدم توانایی در کنترل دقیق قند خون، مشکلات ناشی از بیان کمتر نگرانی های مرتبط با سلامت، دانش بهداشتی کمتر، مشارکت کمتر در تصمیم گیری در زمینه درمان و ارتباط بدتر و ضعیف تر با پزشکان مشخص می گردد )1, 5(. پایین بودن میزان سواد سلامت می تواند باعث کم
35
1268731243837

Downloaded from jne.ir at 10:21 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/jne-05068 ]

Downloaded from jne.ir at 10:21 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/jne-05068 ]

1268731243837

Downloaded from jne.ir at 10:21 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/jne-05068 ]

Downloaded from jne.ir at 10:21 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/jne-05068 ]

شدن میزان آگاهی افراد از وضعیت سلامتی، کمتر شدن میزان دریافت خدمات پیشگیری کننده، کنترل نشدن بیماری های مزمن، ضعیف شدن بهداشت روانی و جسمی و افزایش استفاده و مراجعه به بیمارستان شود )4(. بحثهای وسیع و گستردهای در زمینه اهمیت سواد سلامت وجود دارد و در واقع سواد سلامت یکی از اهداف” بیانیه مردمان سالم 2311″ میباشد. از نظر بنیاد پزشکی آمریکا، سواد سلامت به عنوان یکی از 23 اولویت دگرگون کننده کیفیت مراقبت، تعریف میشود )3, 6(. تربیت و آگاهیهایی که در دوران کودکی داده میشود، میتواند با بیماریهای دوران بزرگسالی و عادات نادرست بهداشتی که وجود دارد در ارتباط باشد )7(. به طوری که ایجاد و تقویت رفتارهای بهداشتی صحیح می تواند نیروهای اجتماعی فعالی را برای جامعه فراهم کند .بنابراین گسترش و توسعه آگاهی و اطلاعات در زمینه پیشگیری از انواع رفتارهای پر خطر، در حساس ترین و مهمترین دوران زندگی یعنی از شروع تولد تا دوران نوجوانی، امری ضروری و مهم می باشد به طوری که کودکان در مرحله تکاملی پیش از دبستان و سال های ابتدایی مدارس، به میزان بیشتری در معرض خطر بیماری های گوارشی و حوادث و سوانح غیر عمدی قرار دارند )7(. کودکانی که در سالهای ابتدایی مدرسه قرار دارند، بیشتر از سایر افراد در معرض اختلالات تغذیهای، حوادث و سوانح و ابتلا به بیماریهای گوارشی قرار دارند )7(. با توجه به اینکه والدین از تاثیرگذارترین عوامل در سلامتی کودکان هستند، آگاهی آنها در امر مراقبت از کودکان و همچنین پیشگیری و درمان بیماریها، بسیار مهم و ضروری میباشد. بررسی میزان سواد بهداشتی والدین و آگاهی آنها در رابطه با مسائل بهداشتی کودکان، باعث تعیین نیازهای آموزشی والدین میشود و زمینه لازم را برای برنامه ریزی در آموزش خانواده فراهم میکند )6(. از طرفی تحقیقات مختلف به بررسی سواد سلامت در زنان باردار )0(، بزرگسالان )3, 13(، بیماران )11, 12(، والدین دارای کودک پیش دبستانی )6( انجام گردیده است اما پژوهشی که سواد سلامت والدین دارای کودک سن مدرسه را بسنجد انجام نشده است، به همین دلیل پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان سواد سلامت والدین دارای کودک دبستانی شهر ایلام در سال 1534 انجام گردید.
روش کار
در پژوهش توصیفی-تحلیلی حاضر که در سال 1534 انجام شده است ،جامعهی مورد مطالعه را والدین دارای کودک 6 الی 12 سال شهر ایلام تشکیل داد. جهت برآورد حجم نمونه، با توجه به میزان سواد سلامت گزارش شده والدین در مطالعات انجام شده و با احتساب ضریب خطای 33/3 تعداد 533 زوج) 533 پدر و 533 مادر( برآورد گردید. از روش نمونه گیری خوشه ایی جهت انتخاب نمونه استفاده شد. به این ترتیب که مدارس و آموزشگاههای شهر ایلام در 13 خوشه دسته بندی شدند و از هر کدام از آنها دو مدرسه و یک آموزشگاه انتخاب شد و با روش نمونه گیری تصادفی ساده از هر کدام از مدارس و آموزشگاهها 13 زوج) 13 پدر و 13 مادر( انتخاب گردید. برای پیشگیری از تأثیر نظرات والدین بر هم در هنگام تکمیل پرسشنامه، ابتدا پرسشنامه به طور جداگانه در منزل در اختیار پدر قرار داده میشد و پس از پاسخ دادن پرسشنامه توسط پدر، مجدداًمجددا پرسشگری انجام میشد و پرسشنامه سواد سلامت در منزل در اختیار مادر قرار داده میشد. ابزار گردآوری اطلاعات شامل پرسشنامه محقق ساخته “سواد سلامت والدین دارای کودک 6 تا 12 سال” بود که یک بار توسط پدر و یک بار توسط مادر به منظور سنجش سواد سلامت والدین تکمیل گردید. پرسشنامه مورد نظر با استفاده از تعاریف علمی رفتارهای بهداشتی و با استفاده از مطالعات کتابخانهای طراحی گردید. به منظور سنجش روایی ابزار از شاخص روایی محتوا استفاده گردید. ابزار پژوهش جهت مطالعه و تأیید به 13 نفر از اساتید پرستاری و مامایی داده شد و نظرات آنها اعمال گردید. برای تعیین پایایی ابزار مورد نظر، پرسشنامه توسط 13 نفر از افراد مورد پژوهش به فاصله 13 روز دو بار تکمیل شده و همبستگی بین نمرات دو بار اجرا با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون برابر 34/3 به دست آمد که نشان دهنده پایایی و ثبات پرسشنامه است. اعتبار محتوای پرسشنامه با استفاده از شاخص والتس و باسل، مورد بررسی قرار گرفت. جهت بررسی اعتبار محتوا از 13 صاحبنظر خواسته شد که عبارات پرسشنامه را از نظر ضرورت، ارتباط، وضوح و سادگی با استفاده از نمره دهی به سبک لیکرت و نیز اظهار نظر پیرامون عبارات مورد بررسی قرار دهند. در صورتی که نمره هر کدام از 4 حیطه فوق در خصوص هر عبارت بیشتر یا مساوی 73 درصد بود، عبارت در پرسشنامه حفظ شد و در صورتی که این نمره بین 73-73 بود، عبارت اصلاح و بازنگری شد و در صورتی که کمتر از 73 درصد بود ،عبارت حذف شد. پرسشنامه “سواد سلامت والدین دارای کودک 6 تا 12 سال” دارای 43 سؤال در مقیاس هفت گزینهای لیکرت، از کاملاًکاملا موافقم با امتیاز هفت تا کاملاکاملاً مخالفم با امتیاز یک و در هشت بعد شامل ابعاد مربوط به بهداشت پوست) 7 سؤال(، دهان و دندان) 7 سؤال(، تغذیه )3 سؤال( ،آموزش) 7 سؤال(، فعالیت فیزیکی )3 سؤال(، چشم) 5 سؤال(، گوش) 4 سؤال(، خواب) 4 سؤال(، رایانه و اینترنت )5 سؤال( بود. در مجموع آزمودنیها نمراتی را بین 33 تا 533 کسب میکردند. پژوهشگر پس از اخذ مجوز کمیته اخلاق در پژوهش دانشگاه علوم پزشکی ایلام )کد اخلاق ir.medilam.rec.1393.261( اقدام به پرسشگری نمود و با توضیح اهداف پژوهش به والدین مورد پژوهش، مشارکت آنها را جلب نمود. به منظور رعایت اخلاق در پژوهش، رضایت آگاهانه معیار اصلی برای ورود به پژوهش بود و به والدین اطمینان داده میشد که دادههای حاصل از این پژوهش به صورت محرمانه خواهد ماند. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرم افزار spss نسخه 23 و آزمونهای آماری توصیفی )میانگین و انحراف معیار( و آزمونهای آماری استنباطی )آزمون آنالیز واریانس یکطرفه( انجام گردید.
یافتهها
یافتهها نشان داد که در پژوهش حاضر میانگین سن پدر 22/6 ± 36/45، سن مادر 23/3 ± 34/56، تعداد فرزند 2/1 ± 3/2 بود. والدین دارای حداقل یک و حداکثر 7 فرزند و بیشتر آنها ساکن شهر )5/33%(206 بودند) جدول 1(. بین سن پدران مورد پژوهش و سواد سلامت ارتباط آماری مثبت و معنی داری وجود داشت) 33/3 > P(.
اما بین سواد سلامت و سن مادران مورد پژوهش ارتباط آماری معنی داری وجود نداشت) 33/3 > P(.
یافتهها نشان داد که، میانگین نمره کل سواد سلامت مادران برابر 30/14 ± 71/551 از کل نمره سواد اطلاعات بهداشتی که برابر
533 بود، میباشد. همچنین میانگین نمره کل سواد سلامت مادران ،نسبتاًبرابر با سواد سلامت پدران مورد پژوهش که 74/13 ± 64/551 بود. در حیطه مربوط به پوست، دهان و دندان و تغذیه سواد سلامت مادر نسبتانسبتاً بیشتر از سواد سلامت پدر بود. همچنین در هیچ کدام از حیطههای مربوط به سواد سلامت والدین، بین سواد سلامت پدر و مادر اختلاف آماری معنی داری یافت نشد) 33/3 >
.)P
34
جدول 1: مشخصات دموگرافیکی والدین دارای کودک دبستانی شهر ایلام
مادر، تعداد )درصد( پدر، تعداد )درصد( متغیر
تحصیلات
)43/7( 157 )27( 01 زیر دیپلم
)27( 01 )23( 07 دیپلم
)11/7( 53 )13( 53 فوق دیپلم
)12/7( 50 )25/7( 71 لیسانس
)2( 6 )13/5( 51 ارشد و بالاتر
شغل
)13/5( 51 )42( 126 کارمند
)04/5( 235 )3( 3 خانه دار
)4/7( 14 )46( 150 آزاد
)3( 3 )12( 56 بازنشسته
درآمد والدین در ماه
543 )33/7( 543 )33/7( زیر یک میلیون
176 )23/7( 176 )23/7( بین 1 تا 2 میلیون
51 )3/5( 51 )3/5( بین 2 تا 5 میلیون
7 )1/5( 7 )1/5( بیشتر از 5 میلیون

1268731243837

Downloaded from jne.ir at 10:21 +0330 on Wednesday October 11th 2017 [ DOI: 10.21859/jne-05068 ]



قیمت: تومان


پاسخ دهید