March-April 2017, Volume 6, Issue 1 DOI: 10.21859/jne-06012 A survey on the Educational Citizenship Behavior Observance by Nursing Students

Seyyedeh Sara Afrazandeh 1, Batool Pouraboli 2, Sakineh Sabzevari 3, *

MS of Nursing, Instructor, Ferdows Paramedical School, Birjand University of Medical Sciences, Birjand, Iran
Assistant Professor, School of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran
Assistant Professor, Nursing Research Center, Razi School of Nursing and Midwifery, Kerman
University of Medical Sciences, Kerman, Iran
* Corresponding author: Sakineh Sabzevari, Assistant Professor, Nursing Research Center, Razi
School of Nursing and Midwifery, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran. Tel: +989133419921, E-mail: s_sabzevari@kmu.ac.ir

Received: 16 Mar 2016 Accepted: 28 Jan 2017
Abstract
Introduction: In every area of human activity, without a doubt, ethics and moral values have a significant role in directing behavior. Educational citizenship behaviors are voluntary and optional. Without formal aspects of students’ behaviors, by social interaction, with a motivation of friendship, assistance, participation beyond the formal role and participation in the implementation of laws, regulations and training practices are implemented. This study aimed to analyze the educational citizenship behavior and factors affecting its implementation.
Methods: In this descriptive-analytical study, the sample included 290 students in Nursing and Midwifery School of Kerman University of Medical Sciences in 2015. Sampling by census method was conducted. The questionnaire of educational citizenship behaviors (ECBQ) was used for data gathering. The questionnaires were distributed and were completed by students. Data, using descriptive and analytical, statistical tests (Pearson’s correlation coefficient, independent t-test, ANOVA) were analyzed in SPSS 18 software.
Results: The mean score of the educational citizenship behavior of students (66.64 ± 7.73) was desirable. Between educational citizenship behavior and age (P = 0.001) a significant positive correlation was observed. In addition, between educational citizenship behavior and gender (P = 0.001), as well as marital status (P = 0.001) there were significant positive correlations. However, in educational citizenship behavior with field of study, grade, educational terms and indigenous status, there was no significant relationship.
Conclusions: Higher education requires increased focus on ethics in programs and scientific projects for students. If religious beliefs and educational citizenship behavior get combined together, it may strengthen the staff training in future.
Keywords: Educational Citizenship Behavior; Student; Nursing

© 2017 Iranian Nursing Scientific Association (INA)
16459-25203

نشریه آموزش پرستاری مقاله پژوهشی
فروردین و اردیبهشت 6931، دوره 1، شماره 6 06012-DOI: 10.21859/jne واکاوای میزان رعایت رفتارهای مدنی تحصیلی توسط دانشجویان پرستاری

سیده سارا افرازنده 1، بتول پورابولی 2، سکینه سبزواری 3، *

کارشناس ارشد، مربی، دانشکده پیراپزشکی و بهداشت فردوس، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران
استادیار، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
استادیار، مرکز تحقیقات پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی رازی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران
2443302284616

* نویسنده مسئول: سکینه سبزواری، استادیار، مرکز تحقیقات پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی رازی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان ،کرمان، ایران. تلفن: 9133119921-99+، ایمیل:
تاریخ دریافت مقاله: 22/12/1391 تاریخ پذیرش مقاله: 99/11/1391
چکیده
مقدمه: در هر عرصهای که انسان دست به رفتار وفعالیت می زند، بدون تردید اخلاق و ارزشهای اخلاقی سهم قابل توجهی را در جهت دهی رفتار وی ایفا میکنند. رفتارهای مدنی-تحصیلی به رفتارهایی اطلاق میشود که ماهیتی ارادی و اختیاری دارند، جنبه رسمی و تعریف شده در شرح اعمال و رفتارهای تحصیلی دانشجویان ندارند، ولی به واسطه تعامل جویی اجتماعی انسان، همراه با انگیزههای نوع دوستی، یاری رسانی، مشارکت فراتر از نقشهای رسمی و مشارکت در اجرای قوانین، مقررات و رسوم آموزشی به مرحله اجرا در میآیند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی میزان رعایت رفتارهای مدنی- تحصیلی وعوامل مؤثر برآن در دانشجویان اجرا شده است.
روش کار: در این مطالعه توصیفی- تحلیلی، نمونه پژوهش شامل 299 نفر از دانشجویان، دانشکده پرستاری مامایی رازی دانشگاه علوم پزشکی کرمان در سال 1391 بودند. نمونه گیری به شیوه سرشماری انجام شد. ابزار مورد استفاده برای جمعآوری دادههای پژوهش پرسشنامه رفتارهای مدنی تحصیلی )ECBQ( بود. پرسشنامهها بین دانشجویان توزیع وبه روش خود اظهاری تکمیل گردید. دادهها با استفاده از آزمونهای آمار توصیفی و تحلیلی )ضریب همبستگی پیرسون، تی مستقل ،ANOVA( در نرم افزار SPSS 18 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.
یافتهها: نمره رفتارهای مدنی- تحصیلی دانشجویان با میانگین )33/3 ± 22/21( در سطح مطلوب قرار داشت بین نمره رفتارهای مدنی- تحصیلی با متغیر سن) 991/9 = P( ارتباط مثبت ومعنا داری مشاهده شد، همچنین بین نمرات رفتارهای مدنی دختران و پسران) 991/9 = P(، و مجردین و متأهلین )991/9 = P( تفاوت آماری معنی داری مشاهده شد.
نتیجه گیری: آموزش عالی نیازمند افزایش تمرکز روی آموزش اخلاق در برنامهها و پروژههای علمی برای دانشجویان میباشد. با توجه به نتایج مطالعه انجام شده. اگر اعتقادات مذهبی و رفتارهای مدنی در کنار هم تقویت شوند، ممکن است که قادر به تربیت کارمندان
بهتر در آینده باشیم.
کلیدواژهها: رفتارهای مدنی تحصیلی، دانشجویان، پرستاری
تمامی حقوق نشر برای انجمن علمی پرستاری ایران محفوظ است.

مقدمه
رفتارهای مدنی که با پا گذاشتن بشربه جوامع مدنی به وجود آمدهاند از دیرباز محور توجه صاحبنظران وپژوهشگران عرصههای مختلف جامعه شناسی وروانشناسی قرار گرفتهاند )1( علیرغم اینکه نکات مورد تاکید در حوزه رفتارهای مدنی، اغلب برای محیطهای کار طرح و بسط یافتهاند با این حال، شرایط و محیطهای تحصیلی نیز زمینه لازم را برای درگیر شدن افراد در چنین رفتارهایی دارا هستند )2(. رفتارهای مدنی آنگاه که در دانشجویان و دانش آموزان مطالعه میشود لازم است تحت عنوان اختصاصی رفتارهای مدنی تحصیلی اشاره و بررسی شود .در نگاه جزئی رفتارهای مدنی-تحصیلی به رفتارهایی اطلاق میشود که ماهیتی ارادی و اختیاری دارند، جنبه رسمی و تعریف شده در شرح اعمال و رفتارهای تحصیلی دانشجویان یا دانش آموزان ندارند، ولی به واسطه تعامل جویی اجتماعی انسان، همراه با انگیزههای نوع دوستی، یاری رسانی، مشارکت فراتر از نقشهای رسمی و مشارکت در اجرایقوانین، مقررات و رسوم آموزشی به مرحله اجرا در میآیند )3(. رفتارهای مدنی تحصیلی، رفتارهایی داوطلبانه، انسان دوستانه، ارزشی و اخلاقی است که اغلب بدون چشم داشت، توسط دانشجویان یا دانش آموزان به مرحله اجرا در میآید )1, 1(. شواهد نشان میدهد که رفتار مدنی وسیلهای برای جلوگیری از عدم صداقت دانشجویان و همچنین بهبود عملکرد علمی آنها میباشد. دانشجویان، نیروی انسانی آینده سازمانها هستند. بنابراین برای دانشجویان در مؤسسات آموزش عالی رسیدن به سطح برتر عملکرد تحصیلی به اندازه حفظ ارزشها، اخلاق و رفتارهای مثبت اهمیت دارد. دانشکده محیطی است که در آن علاوه بر اینکه اساتید به ترویج دانش میپردازند، دانشجویان نیز در پاسخ به انتظارات آموزشی اساتید فعالیت میکنند )2(. دانشجویی که به موسسه آموزشی خود تعهد دارد، تمایل دارد ارزشهای موسسه را بشناسد، فعالانه در فعالیتها شرکت کند و از این رو ممکن است رفتار مدنی را بروز دهد )3(.
نتایج مطالعه Ehtyar و همکاران) 2919( نشان دادکه انجام دادن رفتارهای مدنی میتواند به موفقیت تحصیلی بیشتر دانشجویان منجر شود )9( Khalid و همکاران) 2913( نیز به این نتیجه رسیدند که به طور کلی احتمال درگیر شدن افراد با وابستگی مذهبی بیشتر، در رفتارهای مدنی بیشتر است )9(. رضایی استخروییه )1393( نیز مطالعهای توصیفی تحلیلی با عنوان”بررسی ارتباط سلامت معنوی ورفتارهای مدنی تحصیلی در دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه علوم پزشکی کرمان” انجام داد .یافتههای پژوهش نشان دادکه هر چه سلامت معنوی بالاتر باشد احتمال درگیر شدن دانشجویان در رفتارهای مدنی بالاتر است )19(. یافتههای مطالعه نصیری ولیک بنی وهمکاران) 1393( نشان دادکه وضعیت رفتارمدنی تحصیلی واثربخشی آموزشی دانشجویان بالاتر از حدمتوسط میباشد. نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه بیانگر آن شد که از بین مؤلفههای رفتارهای مدنی تحصیلی، مؤلفههای پایبندی به قواعد وبرقراری روابط صمیمانه بیشترین تأثیر رادر پیش بینی اثر بخشی آموزشی دارند )1( از طرفی مطالعاتی از جمله: Allison و همکاران) 2991( دریافتند که در عرصه دانشگاهی، رفتار مدنی ارتباط مثبتی با موفقیت تحصیلی و بهره وری دانشجویی دارد )11(. Hoy& DiPaola )2991( رابطه معنی داری بین رفتار مدنی و موفقیت تحصیلی در دانش آموزان دبیرستان بدست آوردند )12(. Kernodle & Noble )2913( در مقاله ادراکی خود به این نتیجه رسیدند که تاکید بیشتر بر رفتار مدنی میتواند به ارتقاء تحصیلی دانشجویان منجر شود )13(. رفتارهای مدنی در هر عرصه و محیطی که باشند ،پیشایندها و پیامدهایی دارند. از مهمترین پیشایندهایی که تاکنون برای درگیر شدن افراد در رفتارهای مدنی از آنها یاد شده، عدالت و اخلاق است )2(. اگرچه بسیاری از مؤسسات آموزش عالی رفتار مدنی را به عنوان یک موضوع مهم آموزشی برای دانشجویان در برنامه درسیشان گنجاندهاند. اما تحقیق در مورد میزان استفاده دانشجویان از رفتار مدنی محدود است )11(.
از میان انواع دانشگاهها ورشته های متعددی که در دنیا وجود دارد ،دانشگاههای علوم پزشکی به خاطر موقعیت استراتژیکی که در تمام دنیا دارند، اغلب محل کشمکش اصلی بر سر مفاهیم اولیهئ سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و…بوده اند و همیشه اندیشمندانی از دانشگاههای علوم پزشکی به چنین حوزههایی وارد ومنشا تحولات بزرگی شدهاند )11(. دانشجویان پرستاری با یک سری ارزشها، عقاید واخلاقیات شخصی وارد دانشکدههای پرستاری می شوندکه تعدادی از این صفات میتواند مثبت و تعدادی نیز میتواند منفی باشد. اعتقادات واعمال اخلاقی یک مسئله مهم برای مربیان پرستاری است، زیرا یکی از اهداف مهم آموزش تربیت دانشجویانی است که از لحاظ اخلاقی در سطح مناسبی باشند )12(. با توجه به اهمیت رفتار مدنی در افزایش عملکرد فردی، تیمی و سازمانی مهم است که مداوم در جستجوی راههای افزایش رفتار مدنی در بین دانشجویان باشیم تا آنها را برای مواجهه با آینده کاریشان آماده کنیم )9(.
اخلاق وارزش های اخلاقی سرچشمه بسیاری از رفتارها و کنش و واکنشهای انسان در عرصههای مختلف است که از فطرت خداجوی انسانها نشآت میگیرد )1( بنیان نظری رابطه بین اخلاق تحصیلی با رفتارهای مدنی–تحصیلی، از طریق مدل رفتار برنامه ریزی شده تبیین پذیر است )13(. بر اساس الگوی رفتار برنامه ریزی شده آیزن، نگرش نسبت به یک رفتار، هنجار ذهنی و کنترل رفتاری ادراک شده، سه عنصر اصلی برای ایجاد قصد ونیت رفتاری محسوب میشود هاردینگ و همکاران گزارش کردهاند که گرایش به ارزشهای اخلاقی پیش بینی کننده تمایل به رفتارهای مثبت )نظیر رفتارهای مدنی تحصیلی( هستند )19(.
رعایت اخلاق در برخی مشاغل نظیر حرفه پرستاری که به صورت مستقیم با جان انسان هاسروکار دارد، دارای اهمیت مضاعف است .اخلاق حرفهای در این حوزه به صورت کاربردی در عمل کادر پزشکی وحوزه تصمیم گیری وارد میشود وتنها به بیان صفات پسندیده، یا نحوه برخورد با بیمار وتدوین قوانین آداب ومعاشرت طبیب نمیپردازد. دانشگاه بستر مناسبی برای شکل گیری رفتارهای انسانی است و دوره دانشجویی بهترین زمانی است که علاوه بر آموزش علوم و مهارت ها ،اصول و شیوه کاربست اخلاق حرفهای نیز فراگرفته میشود. با توجه به نکات ذکر شده پژوهش حاضر با هدف واکاوی میزان رعایت رفتارهای مدنی- تحصیلی وعوامل مؤثر برآن در دانشجویان اجرا شده است.
روش کار
در این پژوهش توصیفی تحلیلی، جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانشجویان، دانشکده پرستاری و مامایی رازی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان بودند. نمونه گیری به روش سرشماری صورت گرفت. جهت جمع آوری اطلاعات از پرسشنامهی رفتارهای مدنی تحصیلی )Educational Citizenship Behavior Questionnaire( که قبلاً توسط گل پرور )1399( طراحی و به کار گرفته شده بود، استفاده شد )1(. پرسشنامه مورد ارزیابی مجدد قرار گرفت و گویه هایی که مشابهت بالایی داشتند حذف شدند. روایی پرسشنامه توسط 19 نفر از اساتید محترم دانشکده پرستاری مامایی رازی مورد تأیید قرار گرفت. جهت تأیید پایایی پرسشنامه ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شد. که میزان آن 93/9 بود. پرسشنامه رفتارهای مدنی- تحصیلی شامل 19 گویه در مقیاس لیکرت از همیشه )1 امتیاز( تا هرگز) 1 امتیاز( بود. پرسشنامه شامل سه حیطه یاری رسانی ومشارکت ،پای بندی به قواعد و برقراری روابط صمیمانه میباشد. حیطه یاری رسانی و مشارکت دارای 2 گویه) 39-2 امتیاز(، حیطه پای بندی به قواعد دارای 9 گویه) 11-9 امتیاز( و حیطه برقراری روابط صمیمانه با 3 گویه) 11-3 امتیاز( بود. آلفا کرونباخ محاسبه شده برای حیطهها به ترتیب 39/9، 31/9 و 22/9 بود. جهت محاسبه امتیاز هر حیطه نمره سؤالات با یکدیگر جمع وتقسیم بر تعداد سؤالات آن حیطه شد. جمعآوری دادهها با مراجعه حضوری به کلاس درس دانشجویان و به روش خوداظهاری صورت گرفت .
19

اهداف مطالعه و روش کار به صورت کامل برای شرکت کنندگان توضیحداده شده و رضایت شفاهی جهت مشارکت در تحقیق ازآنان گرفته شد .همچنین به شرکت کنندگان اطمینان کامل جهت بی نام بودن پرسشنامهها و محرمانه بودن اطلاعات داده شد. معیار ورود به مطالعه گذراندن حداقل یکترم تحصیلی بود.
تجزیه وتحلیل دادهها بر اساس اهداف مطالعه توسط نرم افزار آماری SPSS نسخه 19 وبا استفاده از شاخصهای آمار توصیفی )توزیع فراوانی، میانگین و انحراف معیار( و تحلیلی )آزمونهای تی مستقل,،ANOVA و ضریب همبستگی پیرسون( انجام شد .
یافتهها
از 299 نفر دانشجویی که در این پژوهش شرکت کردند ،219 نفر) 2/31%( زن وبقیه مرد بودند. طیف سنی شرکت کنندگان در مطالعه 19 تا 12 سال و میانگین سنی 3/1 ± 12/23 سال بود. از نظر رشته تحصیلی 193 نفر )9/23%( دانشجوی رشته پرستاری و 93 نفر) 1/32%( دانشجوی رشته
جدول 1: میانگین حیطههای رفتارهای مدنی تحصیلی در دانشجویان
افرازنده و همکاران
مامایی بودند. تعداد 213 نفر از دانشجویان در مقطع کارشناسی، 29 نفر در مقطع کارشناسی ارشد و 9 نفر در مقطع دکترا در حال تحصیل بودند .
اکثریت دانشجویان مجرد) 2/22%( وبومی )2/22%( بودند.
نمره رفتارهای مدنی- تحصیلی دانشجویان بین )91-31( با میانگین )33/3 ± 21/22( در سطح مطلوب قرار داشت )حد اکثر نمره پرسشنامه
99( )جدول 1(.
همچنین در بررسی میزان همبستگی حیطههای پرسشنامه رفتارهای



قیمت: تومان


پاسخ دهید